Orta Karadeniz'de Şiddetli Hava Olaylarına Dair Analiz

Zitat von KeremPalanci

Merhabalar arkadaşlar ciddi bir olay için son dakika analizi yapma gereği duydum. Mümkün olduğunca bu uyarıyı dikkate almaya çalışalım.

Önümüzdeki birkaç saat içinde başlaması beklenen şiddetli yağışlar Güney Marmara, Ege ve Batı Akdeniz'de etkili olabilir. Ege ve Batı Akdeniz'de yağışlara yüksek konvektif kararsızlığın eşlik etmesi ayrı bir risk içeriyor. Bölge sakinleri ani sel, su baskını, dolu, su hortumu, ani konvektif fırtına gibi risklere karşı dikkatli olmalıdır. Gelen yağışın bizim fırtına hattı dediğimiz squall line şeklinde gelmesi bekleniyor. Bu hat içinde bölge geneli şiddetli yağışlara sahne olabilir. Özellikle Ege ve Batı Akdeniz'de yağışlara konvektif kararsızlık eşlik etmesi gücünün katbekat artması muhtemeldir. Bahsettiğim bölgede yağışlara yoğun oraj aktivitesi eşlik etmesi kuvvetle muhtemel. Özellikle bölgedeki yüksek konvektif kararsızlık ayrıca bir risk teşkil ediyor.

Bölgede yüksek CAPE değeriyle birlikte 0-6km shear değerlerinin yüksek olması Supercell oluşumuna sebep olabilir. Bölge sakinleri dikkatli olmalıdır. Aynı zamanda SRH, Vorticity ve EHI değerlerinin yüksek olması sebebiyle bölgede dönen hava akımları güç kazanıp waterspout oluşumuna ve Supercell oluşumuna neden olabilir.

Aşağıda görüldüğü üzere bölgedeki konvektif kararsızlık yüksek seviyede. Bölgede oluşması muhtemel risklere karşı dikkatli olunmalı. Hızlıca yazdığım için teknik ayrıntıya girmeyeceğim.

Aşağıda 0-3kmSRH ve Supercell Comp. parametreleri var. Değerler bölgede yükske seviyede...

Konverjans sahasının bölge genelinde gelişmiş olması yükselici hava hareketlerine işaret.

STP/0-6kmShear/0-1km Shear değerlerinin bölgede yüksek seviyede olması muhtemel Supercell riskini arttırıyor.

MCC olma ihtimali biraz da olsa var. Diverjans sahası çok gelişmiş. MCC dediğimiz şey Mezoölçekli Konvektif Kompleks'dir. Bölgedeki multicelllerin diverjans, nem ve konvektif kararsızlıkla beraber bir araya gelerek başlı başına bir alçak basınca dönüşmesi olarak tanımlayabiliriz. İhtimal var mı var ama düşük, sadece küçük bir ihtimalden bahsediyorum.

Son olarak ESTOFEX verisini de bırakıyorum.

Alles anzeigen

Bölgeden Supercell görselleri geliyor, Supercell oluşmaya başlamış. Uyarmıştım, umarım bir sıkıntı olmaz.

Doğu Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu'da Şiddetli Hava Olaylarına Dair Analiz

Merhabalar dostlar, biliyorsunuz uzun zamandır havalar durgun olduğu için analiz yapmıyorum ancak önümüzdeki süreç bahsi geçen bölgeler adına tehlikeli ve bir uyarı yapmak gerekiyor. Kendi bildiklerim dahilinde bir bilgilendirme olacak.

İlk olarak bu süreçte konvektif kararsızlık yüksek miktarda olacağını ve bu kararsızlığın bir zaman aralığında pik yapacağını söyleyebilirim. Bu pik yaptığı zamanda Süper Hücre, dolu, şiddetli konvektif rüzgar gibi olaylar olabilir. Özellikle Süper Hücre oluşumlarının vurduğu yerler dikkatli olmalı, tam olarak konumunu bilemeyiz ancak dikkatli olmakta fayda var.

Yukarıya bıraktığım iki görsel Lifted endeksini veriyor. Diğer parametreler uygun olduğu zaman LI endeksinin 3'ten küçük olması havanın kararsız olmasına işaret eder. Yukarıya bıraktığım iki görselde bahsi geçen bölgelerde 3'ten küçük ve yer yer -3/-4 gibi değerlere ulaşıyor, bu değer oldukça yeterli bir değer.

Yukarıya bıraktığım iki görsel K endeksini veriyor. K endeksi havadaki atmosferik kararsızlığı anlamamıza yardımcı olan endekslerden sadece bir tanesidir. Tek başına yetersizdir ve bizi yanıltabilir, çünkü 700hPa'deki kuru hava parselini kararsızlık olarak gösterebiliyor o yüzden tek başına yetersizdir. Diğer parametrelerle uyuştuğu zaman tahminlere tutarlılık açısından katkıda bulunur. Ezber bilgiye göre 25'ten yukarısı kararsızlık için yeterlidir. İstisnai durumlar sık sık olur o yüzden sadece bu endekse bel bağlamamak lazım. Gördüğünüz üzere bölge geneli 30'dan yüksek hatta bazı noktalar 35'den daha yüksek bu da kararsızlığın çok daha fazla olacağına işaret eden bir diğer şey.

Yukarıda ise SRH/SPC endekslerinin haritalanmış hali var. SRH yani Storm Relative Helicity havanın kaldırma ve dönen hava akımlarının bir ölçüsüdür. Süper Hücrelerle doğrudan bir bağlantısı yoktur ama uygun şartlarda yüksek SRH değerleri güçlü updraft ve dönen hava akımlarına işaret eder bu da Süper Hücre için uygun şartların oluşma ihtimalinin olduğunu söyler. SPC ise Supercell Composite Parameter'dır ve etkili fırtınaya bağlı dönen hava akımları, atmosferin en kararsız katmanı, konveksiyonel inhibisyon ve bölgedeki toplu rüzgarların durumunun kompoze edilmiş bir halidir. Uygun şartlarda yüksek olması Süper Hücre'ye işaret eder, konveksiyonel hareket olmadığı zaman SPC'nin çok yüksek rakamlara çıkması bir anlama gelmez. Bu görselde benim bahsettiğim bölgelerin durumunu görüyorsunuz, Süper Hücre ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini görebiliyoruz.

Burada ise 0-6km Shear/0-1km Shear/STP parametrelerinin haritalanmış hali var. Shear dediğimiz şey rüzgar kesmesidir ve gökgürültülü fırtına tahminciliğinde işimize yarar. STP ise Significent Tornado Parameter'dır ve bizlere hortumun oluşma potansiyeli hakkında bilgi verir. Bu sistemde hortum için öyle afaki değerler yok ama küçük oynaşmalar var. Siyah çizgiler 0-6km Shear değerini verir, boyalı yerler 0-1km Shear değerini verir, renkli çizgiler ise STP parametresini verir. Burada gördüğünüz üzere 0-6km Shear değerleri +40kts olarak verilmiş. Uygun koşullar sağlandığı zaman 35kts ve üzeri değerler uygundur. STP ise önceki görselde SPC ile çakışmış yani ikisi de ortak alanda verilmiş. Buradan Tornadik Süper Hücre oluşumlarının ihtimal dahilinde olduğunu görüyoruz. Oluşması muhtemel gelişmiş Süper Hücre oluşumlarına karşı dikkatli olmakta fayda var.

Burada ise Equilibrium Level seviyesinin sıcaklık değerini görüyoruz. EL dediğimiz şey bulutun tavan noktasıdır ve biz buna denge seviyesi deriz. Bu değer ne kadar düşük/soğuk olursa bulutun tavanı o kadar yüksek olur. Tavanı yüksek olan bulut daha şiddetli olaylarıyla bağdaştırılabilir. Burada ise bahsi geçen bölgelerde -40'C'den daha soğuk bir değer var bu da yüksek tavan noktası anlamına gelir. Skew-T analizinde buraya bir daha döneceğim.

Burada ise Dolu parametresi ve kararsızlık transferi gibi bir şey görüyoruz. Çizgiler bahsettiğim kararsızlık transferi gibi bir anlama geliyor, boyalı yerler ise dolu riski anlamına geliyor. Dolu için yaz analizlerinde bizler SHIP denklenmini(SHIP = (MUCAPE * MU PARSEL mixing ratio * 700-500mb LapseRate * 500mb sıcaklığı * 0-6km shear) / 44.000.000) kullanırız, bu denklem bize yardımcı olacaktır. Yukarıdaki iki görseli konu boyunca bahsettiğim yüksek konvektif kararsızlık mevzusuna destek çıktığı için bıraktım. Durumu anlayabilmeniz adına bıraktım desem daha iyi olur sanırsam.

Yukarıya bir Skew-T diyagramı bıraktım. Tam olarak konvektif kararsızlığı yansıtan bir diyagram olmuş. Log-P kısmındaki orta katman kuruluğu, alt seviye doygunluğu(daha iyi olabilirdi) ve rüzgarın açısal kırılması Süper Hücre için uygun. Sayısal endekslerde ise durum şöyle;

CAPE :747J/kg

LI : -4

K : 32

TT : 53

SPC : 2.3

STP : 0.3

0-6km Shear : 46kts

0-3km SRH : 179 m²s^-2

bunların hepsini harmanladığımız zaman Süper Hücre ihtimalinin çok yüksek değerlere çıktığını görüyoruz. SRH değeri kısmen uygun, havanın updraft hareketine katkıda bulunacaktır ama tornadik olaylar için tam anlamıyla yeterli diyemeyiz. Bakalım neler olacak...

Buraya ise bölgenin bir diğer noktasından Skew-T diyagramı bıraktım. Log-P kısmında orta katman kuruluğu ve aşırı doygun alt seviye göze çarpıyor. Sayısal endekslerin uygun olması da ayrı bir şey.

CAPE : 630J/kg

LI : -2

K : 33

TT : 52

SPC : 0.8

STP : 0.1

0-6km Shear : 43kts

0-3km SRH : 93m²s^-2

bunları harmanladığımız zaman şiddetli hava olayları olabileceğini görüyoruz. Süper hücre için uygun diyebiliriz, şiddetli oraj olması kuvvetle muhtemel. Tornadik hava olayları düşük ihtimal.

Ayrıca bu iki diyagramda gördüğünüz LCL ve EL değerleri bulutun yapısı hakkında bilgi veriyor. LCL bulut tabanını, EL bulut tavanını veriyor diyebiliriz. Bu bilgiye göre ortalama bulut kalınlığı 9-10km gibi gözüküyor. Bu da şiddetli hava olayları için yeterli.

Tornadik hava olaylarının tahminlerinde kullandığımız bir diğer parametre ise 500hPa rüzgarlarıdır, bize fikir verir. ~90kts gibi bir değer olsa ortalama bir ihtimal verebilirdim ama şu anlık öyle bir şey gözükmüyor.

Ayrıca alt seviye ve üst seviye jetlerinin durumu da önemli. 200hPa jetleri ve 300hPa jetlerinin hızı bizlere fikir verir. Güneybatılı güçlü 200hPa jetleri havanın yoğunluğunu değiştirerek havayı karıştırır ve bu da kararsızlığa katkıda bulunur. 300hPa jetlerinde de o durum var gibi ama gücü için aynısını diyemem. Neyse sezona daha yeni başlıyoruz o yüzden tornado için çokta hevesli olmaya gerek yok.

Tahmini elimden geldiğince düzgün yapmaya çalıştım. Merak ettiğiniz soru olursa sorabilirsiniz. Şimdilik benden bu kadar. Tahmin bizden takdir Allah'tan, Allah'ım utandırmasın. İyi forumlar dostlar...

Zitat von Tipi54

Palanci Eline koluna sağlık hocam çok açıklayıcı olmuş.

Teşekkürler hocam

Zitat von hasan1474

Palanci hocam elinize emeğinize sağlık. Elazığ'da bu alana dahil midir?

Çok şiddetli olmasa da oraj görülecektir.

Zitat von Tamarisk

Palanci hangi saatler tehlikeli şuan güneydoğu anadolu için ?

Bugün ve gece için risk devam ediyor. Özellikle bugün öğle saatleri gibi risk daha baskın gibi. Etki alanı fazla olduğu için zaman aralığı veremiyorum ama bugün ve yarın bölge için hareketli olacak. Bazı yerlerde bir gün daha etkili olabilir gibi. Zaman aralığı vermemek tutarlılık için daha sağlıklı olacaktır.

Zitat von OrajDelisi35

Elinize sağlık hocam forumda oraj konusunda bilgili insan görmek çok mutlu ediyor beni forum geneli karcı olduğu için 😁😁⛈️😎

Teşekkürler. Forumda ciddi boyutta bilgi eksikliği var, gidermek bizim gibilerin görevi.

Zitat von Tamarisk

Palanci

Kırmızı kütleler olacaktır diye düşünüyorum. Konvektif oluşumlar çok değişken o yüzden net bir şey diyemeyiz.

İlk süper hücreler oluştu ve hareket ediyor. Aksiyonlu süreç başladı, başlıyor.

GFS 240. saatte Diyarbakır için Tornado demiş

Aşağıdaki diyagramda alt seviye doygunluğunu olmuş varsayarsak; iri dolu, tornado, şiddetli gökgürültülü fırtına, down/microburst gibi hadiseler görmek mümkün. EF1 Tornado olabilir, EF2 ihtimal dahilinde demiş bu da +150km/s hıza sahip bir hortum olabileceği anlamına geliyor. Tabii vade çok uzun o yüzden kesin gözüyle bakmaya gerek yok. Maksat tecrübe ve bilgi edinelim...

Marmara, Ege ve Batı Karadeniz'de Beklenen Şiddetli Hava Olaylarına Dair Analiz

***Genel anlamda GFS çıktıları üzerinden yorumladığım için yüksek tutarlılık oranı yoktur. Eldeki imkanlar doğrultusundan hazırlayabildim.***

Merhabalar dostlar bu yazıda sizlere Marmara ve Batı Karadeniz'de beklenen şiddetli hava olaylarına dair analiz yapacağım. Bazı yerlerde dolu riski ve bazı noktalarda su hortumu ihtimali bulunuyor, çok düşük ihtimalle de olsa EF0 tornado ihtimali bulunan bazı noktalar var. Radarda kırmızı kütleler görmemiz gayet mümkün. Aslında bu analizi daha önce yapacaktım ama vaktim olmadı şimdi boş bulunduğum için yapıyorum. Bahsettiğim yağışlar bölgeye giriş yaptı ve bazı yerlerde etkili oluyor, biraz geç kalınmış bir analiz oluyor.

Öncelikle bugün akşam saatlerinde bahsi geçen bölgelerde oluşan yağışlar yüksek konvektif kararsızlıkla birlikte güçlü dikey gelişim gösterecek ve Cumulonimbus bulutlarına evrilecek. Bulutların rotasındaki yerlerde Mammatus, Shelf Cloud gibi bulut türevleri görülmesi olası. Genel anlamda bulut kalınlıkları 8-10km olacak, bazı yerlerde bulut tepe noktası 11-12km'yi bulabilir. Bazı noktalarda Funnel Cloud şeklinde Waterspout yani su hortumu oluşumları gözlemlenebilir. Genel anlamda kararsızlığın girişte yüksek olduğu orajlı bir süreç olacak.

*Giriş Süreci(Şimdiki Süreç)

İlk olarak batıdan ve güneyden başlayan yağışlar zamanla bölgeye yayılıyor. Konvektif yağış olduğu için lokal anlamda etkili olacak bu yüzden net bir konum vermemiz imkansız, radar takibi en sağlıklı veriyi sunacaktır.

Ben kendim 3 saatlik yağış haritasına SCP ve MUCAPE parametrelerini ekleyerek yukarıdaki görsellere ulaştım. SCP(Supercell Composite Parameter) etkili fırtınaya bağlı dönen hava akımları, atmosferin en kararsız katmanı, konveksiyonel inhibisyon ve bölgedeki toplu rüzgarların durumunun kompoze edilmiş bir halidir. Uygun şartlarda yüksek olması Süper Hücre'ye işaret eder, konveksiyonel hareket olmadığı zaman SPC'nin çok yüksek rakamlara çıkması bir anlama gelmez. MUCAPE(Most Unstable Convective Available Potential Energy) ise troposferik anlamda hava parselinin kullanabileceği potansiyel en yüksek enerjiyi ifade eder. Yeşiller MUCAPE, maviler ise SCP'yi ifade eder.

Gördüğünüz üzere bazı noktalarda yağışla beraber MUCAPE ve SCP çakışmış bu da bulunan Cumulonimbus bulutunun aşırı gelişim göstererek Süper Hücreye dönüşme ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Yağışların az olması sizi yanlış yönlendirmesin. Konvektif yağışları modeller tam göremez o yüzden yağışları tutturamazlar. Bir nokta 15mm iken 3km yanındaki yer 1mm olabilir. Eğer ki Süper hücre oluşursa rotasındaki yerlerin ani konvektif rüzgar ve dolu gibi hadiselere karşı dikkatli olması gerekiyor.

*Çok Düşük İhtimalle Tornado

Evet ihtimali çok düşük ama göz ardı edemem. En azından veri değerlendirmesi yapmış oluruz. Bildiğiniz üzere son zamanlarda sürekli tornado tahmini ve analiziyle uğraşıyorum o yüzden bu ihtimali göz ardı etmesem daha iyi olacak, en kötü veri değerlendirmesi olmuş olur. Öncelikle tornado için birçok veri ve parametreyi incelememiz gerekir ve bunları harmanlamamız gerekir. Ancak bizler için kompoze edilmiş parametre var ve onun adı Significant Tornado Parameter. STP bir kompozit parametredir. Birçok verinin bir arada tutulup hesaplandığı bir parametredir. Hepsini hesapladıktan sonra bir ölçek üzerinden bunu değerlendiririz. Skew-T diyagramlarında da bu parametreye büyükçe bir yer ayrılır.

Geçenlerde Skew-T diyagramında şiddetli hava olaylarının analizini anlatan bir yazı yazmıştım onu okuyarak bilgi sahibi olabilirsiniz aşağıya linkini bıraktım. Öncelikle gördüğünüz üzere 1510J/kg MUCAPE, -6 LI, 5.1 SCP, 0.4/1.1 STP, 1.6 SHIP ve 2.8 EHI var. 5.1SCP ve 2.8EHI tornadik süper hücreye işaret ediyor. Bunların hepsini aşağıdaki yazıda açıkladım o yüzden bir daha açıklamayacağım. Bu çıktılara göre dolu, gelişmiş süper hücre, lokal anlamda az ihtimalli tornado oluşumları gözlemlenebilir. Oluşacak risklere karşı dikkatli olmakta fayda var.

Beitrag

RE: Skew-T Diyagramı Yorumlama Konusu

Şiddetli Hava Olaylarının Skew-T Diyagramında İncelenmesi

ABD şu sıralar çok fazla aksiyona maruz kalıyor ve bizler de buradan onların aksiyonlarını izliyoruz. Peki bu aksiyonları nasıl tahmin edebiliriz, gücünü nasıl anlayabiliriz, konveksiyonel tahminlerde Skew-T diyagramını nasıl kullanırız? Bu soruların cevabı bu yazıda olacak. Öncelikle Skew-T diyagramının konveksiyonel tahminlerinin en önemli şeylerinden birisi olduğunu bilmemiz gerekir. Çünkü atmosferi…

Palanci

15. April 2023 um 15:19

*Süper Hücre Analizi

Evet Süper Hücreyi çoğumuz tanıyoruz o yüzden bir daha açıklamayacağım. Süper Hücre tahmini için birçok veri ve parametreyi incelememiz gerekir. Ben bunların hepsini burada sizlerle beraber inceleyeceğim. Aynı Skew-T diyagramını kullanmam sorun olmayacaktır çünkü yukarıdaki diyagram aynı zamanda bir Süper hücre diyagramı.

Öncelikle 1510J/kg MUCAPE, -6 LI, 5.1 SCP, 2.8 EHI, 50/47kts Shear(0-6/0-3) değerlerini görüyoruz. SCP'yi yukarıda anlatmıştım ama bir daha üstünden geçsem sorun olmaz. SCP(Supercell Composite Parameter) etkili fırtınaya bağlı dönen hava akımları, atmosferin en kararsız katmanı, konveksiyonel inhibisyon ve bölgedeki toplu rüzgarların durumunun kompoze edilmiş bir halidir. Uygun şartlarda yüksek olması Süper Hücre'ye işaret eder, konveksiyonel hareket olmadığı zaman SPC'nin çok yüksek rakamlara çıkması bir anlama gelmez. Burada bu değer 5.1'e ulaşmış ve bu değer oldukça yüksek bir değer. EHI(Energy Helicity Index) ise Helicity ve CAPE'in birleşmiş, kompoze edilmiş halidir, tornado tahminlerinin vazgeçilmezidir. Burada ise 2.8'e ulaşmış ve bu endeksin 2-3'ten yüksek olması tornadik süper hücre oluşumlarına işaret eder. Yani oldukça yüksek bir değer. Oluşması muhtemel risklere karşı dikkatli olmakta fayda var.

*Skew-T Analizi

Gördüğünüz üzere biraz çizim yaptım ve daha anlaşılır hale getirmeye çalıştım. Sadece yorumlayıp geçeceğim. Bulut tavanı EL yani 10363m, bulut tabanı LCL yani 853m, CAPE ise parsel sıcaklığıyla atmosferik sıcaklığın pozitif alanı, CIN ise Parsel sıcaklığıyla atmosferik sıcaklığın negatif alanıdır. Kuru orta katman atmosferde kararsızlığı akıtarak konveksiyonel harekete yardımcı olur. 850-1000mb'da rüzgarın açısal kırılması windsheardır. 1510J/kg MUCAPE yüksek bir değerdir ve güçlü olaylara neden olabilir. -6 LI yüksek bir değerdir ve kararsızlık havaya işaret eder. 5.1SCP, 2.8EHI yüksek değerlerdir ve süper hücre oluşumu için önemlidir. 1.6SHIP dolu için önem arz eder ve doluya işaret eder. "Psbl Haz. Type" yazan yer Marjinal anlamda tornado ihtimalinden bahseder. Effective Layer STP (with CIN) olan yer tornado için ölçeklendirilmiş bir parametrik yerdir.

Yani kısaca Marmara, Ege ve Batı Karadeniz'de kuvvetli gökgürültü fırtınalar görmemiz gayet olası. Bazı noktalarda dolu, kuvvetli konvektif fırtına, su baskını gibi hadiselere karşı dikkatli olmakta fayda var. Ayrıca bu bölgelerde yağış almayan yerler de olacaktır çünkü konvektif yağışlar böyledir. Bir yerde sel olurken yanında güneşli bir hava olur. O yüzden radar takibi en iyisi...

***İlk başta açıkladığım gibi bu tahmin geç kalınmış bir tahmin. Şu anda kuvvetli konvektif olaylara maruz kalan bölgeler var. Yani geç kalınmış bir tahmin. Dediğim gibi dolu, konvektif fırtına, süper hücre gibi hadislere karşı dikkatli olmakta fayda var.***

Zitat von GabelBerg_10

Palanci eline koluna sağlık gözüm iznin olursa konuda paylaşıyorum

Elbette paylaşabilirsiniz hocam. Teşekkür ederim