Beiträge von O Sistem Buraya Gelecek!

Meteorolojik Model Güncelleme Saatleri
06:30-08:15 (GFS Sabah)
09:00-10:00 (ECMWF Sabah)
12:30-14:15 (GFS Öğlen)
18:30-20:15 (GFS Akşam)
21:00-22:00 (ECMWF Akşam)
00:30-02:15 (GFS Gece)

    Dün (31 Ekim 2023) İtalya Sivil Koruma Bakanlığı, Campi Flegrei Süpervolkanı kalderasında 2012'den beri Sarı uyarı seviyesinde olan uyarı seviyesini daha yüksek uyarı anlamına gelen Turuncu uyarıya yükseltme ihtimalini göz ardı edemeyeceklerini açıkladı.

    Yaptıkları açıklamayı okudum, açıklamada Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü ve Büyük Riskler Komisyonu ile Bakanlık arasında yapılan çalışmalarda kalderada devam eden artan azalan zemin deformasyonunda magmanın önemli bir rol oynadığı yani bir magma hareketinin olabileceğini açıklamışlar. Aslında benim yukarıda yazdığım yazı (aşağıda alıntılamış olduğum yazı) tamamen İtalya'nın Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü verilerine göreydi. Yani orada bir magma hareketinden daha çok magma odasında gelen gaz ve sıvıların baskısı sonucu oluşan depremler ve buna bağlı olarak ciddi bir zemin yükselmesiydi. Fakat bu toplantıda bulunan Riskler Komisyonunun magmanın hareketi olduğuna dair kanıtları güçlendirebilecek bulgular bulduklarını da eklemişler.. Tabii ki Risk Komisyonun elinde halkla paylaşılan bilgiden çok daha kapsamlı ve çok daha geniş araştırma sonuçlarına göre böyle sonuca ulaştıklarını düşünüyorum. Dediğim gibi bu geçtiğimiz haftaya kadar magma odasından gelen sıvıların ve gazların bölgenin yükselmesine dair işaret olarak görülüyordu. Dün Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü Campi Flegrei için haftalık raporunu yayımladı. Bu raporda da bölgede volkanik aktivite bakımından kısa vadede önemli bir gelişme göstermeyeceği ve son 2 haftadır zemin yükselmesinin son 2 aya göre biraz daha azaldığını ve hatta bölgede jeokimyasal anlamda ciddi bir değişiklik olmadığını belirtmişler.

    Riskler komisyonunun artan sismik aktivite ve zemin deformasyonunun neden magma ile ilişkilendiklerini ve eğer ellerinde varsa kapsamlı bir rapor açıklanana kadar, Jeofizik ve Volkanoloji Enstitüsü verilerine dikkate almak gerektiğini düşünüyorum. Yukarıda yazdığım yazı (aşağıda alıntılamış olduğum yazı) bu nedenle hala geçerliliğini korumakta, yani kısa vadede bir volkanik patlama belirtisi yok. Bu Bakanlığın açıklamasını daha çok 1980-1985 seneleri arasında bölgedeki yükselme nedeniyle 40.000 kişi tahliye edilmesine, yine buna benzer bir tahliye planlarının aşamalarına geçiş yolunun önünü açmak olduğunu düşünüyorum. Önümüzdeki günlerde Risk Komisyonunun açıklamaları gelirse buradan paylaşacağım.

    Bakanlığın açıklamasının linki:

    Perşembe günü Birleşik Krallık üzerindeki 24 saatte 37 mb derinleşecek 950-955 mb 'bomba' siklon nedeniyle İngiltere'nin güneyi ve Fransa'nın batısında ve kuzeyinde ani rüzgar hamleleri 150 km/h+ görülebilir. Perşembe günkü tahminler için modeller arasında siklonun rotasında mutabık yok, konumu değişebilir. Fakat neredeyse tüm modeller 100 km/h+ rüzgar hızı ve şiddetli yağış konusunda mutabık. İngiltere, Londra'da 100 km/h+ rüzgar hamleleri görülebilir.


    Image

    Resim

    Image

    "Uçurum kenarında yıkık bir ülke… Türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar… Yıllarca süren savaş… Ondan sonra, içeride ve dışarıda saygı ile tanınan yeni vatan, yeni sosyete, yeni devlet! Ve bunları başarmak için aralıksız devrimler… İşte Türk genel devriminin bir kısa deyimi…"

    - Gazi Mustafa Kemal Atatürk.

    "Bu anda büyük Türk milletinin bir ferdi olarak bu kutlu güne kavuşmanın en derin sevinci ve heyecanı içindeyim.

    Yurttaşlarım!
    Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti'dir.

    Türk Milleti!

    Ebediyete akıp giden her on senede, bu büyük millet bayramını daha büyük şereflerle, saadetlerle huzur ve refah içinde kutlamanı gönülden dilerim.

    Ne mutlu Türk'üm diyene!"

    - Atatürk'ün 10. Yıl Nutku


    "Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır."

    "Bugün en büyük bayramdır, kutlu olsun."

    Cumhuriyetimizin 100. yılı kutlu olsun.

    Nice 100 yıllara...


    bef889ee0dc7b9baa2731a.jpg

    1935 yılının sonbaharında Ankara 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nın hazırlıkları içindedir. Çekiç sesleri Başkentin caddelerine kurulan taklardan tüm kente yayılırken, bando, geçit töreni için provalar yapmaktadır. Cumhuriyetin ilanının 12. yıl dönümü kutlamalarında okunacak şiirler, söylenecek marşlar öğrenciler arasında dilden dile dolaşırken, terziler, bayramlık elbiseleri yetiştirmek için gece gündüz çalışmaktadırlar. Bir atölyede de rüzgara karşı dayanıklı kalın kumaş topları büyük masanın üstünde açılıp kesilirken, bir köşede pankartlara yazılacak listesi hazırlanmaktadır. Birden atölyenin kapısından içeri Gazi Mustafa Kemal Atatürk girer. Çalışanlarla selamlaştıktan sonra pankartlara yazılacak sözlerin hazırlandığı masanın başında durur, listeyi eline alır ve okumaya başlar: " Atatürk bu milletin en yücesidir " , " Atatürk tarihin en büyük kahramanıdır. " , " En büyük türk Atatürk. "

    Bu sözleri okuyan Gazi Mustafa Kemal Atatürk eline aldığı kalemle listede yazılı olan bu sözlerin üstünü tek tek çizer. Etrafındakiler şaşkınlık içinde bakarken listeyi geri uzatır ve şunu söyler: Pankartlara yalnızca bu yazılsın:

    "Atatürk Bizden Biridir."

    Bizden birilerinin yüzleriyle 100. yılına ulaşan Cumhuriyetimiz kutlu olsun!

    Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ve tüm silah arkadaşlarını saygı, şükran ve minnetle anıyorum.


    Meksika, Acapulco'da yaşanan bu Otis Kasırgası tarihte eşi benzeri olmayan bir durum:

    Hiç bir model (24 Ekim güncellemesinde) 24 saat öncesinden bile Meksika, Acapulco'da karaya çıkan Kasırga'nın CAT 5 kasırga seviyesine ulaşamayacağını hatta onu bırakın bu Kasırganın CAT 1 Kasırga seviyesine ulaşamayacağı tahmin ediliyordu. Yani hepsi sadece tropikal fırtına olarak kalacağını tahmin ediyorlardı. (1. Görsel)

    Hiç bir modelin (24 Ekim güncellemesinde) 1 gün öncesinden bile CAT 1 Kasırga'ya ulaşacağını bile tahmin edememesi, modellerde çok çok ciddi bir sıkıntı olduğunu bizlere gösteriyor. Tüm modeller olağanüstü aşırı kötü bir performans sergiledi. (1. Görsel)

    1 milyon nüfusa sahip Acapulco şehri modeller yüzünden bu duruma, CAT 5 Kasırgasına tamamen hazırlıksız yakalandı. Dolayısıyla hiç bir uyarı yapılmadan CAT 5 Kasırgasının yakalanmak doğal felaketleri de beraberinde getirebilir.

    Aynı zamanda yaşanan bu durum, Doğu Pasifik'te, Meksika'da Kasırga CAT 5 seviyesi olarak karaya çıkan ilk Kasırga olabilir. Acapulco yakınlarında tarihte hiç CAT 5 Kasırgası karaya çıkmamıştı. (2. Görsel)

    Meksika ve Acapulco bölgesi normallerin çok çok üzerinde seyreden hava sıcaklıklarıyla bir Eylül ayı geçirdi.

    Acapulco açıklarındaki Deniz yüzeyi sıcaklıklarına baktığımız zaman normallerin epey üstünde seyrediyor. 30°C ve 31°C deniz suyu sıcaklığı var. (3. Görsel)

    Bu kadar normaller üzeri seyreden sıcak deniz suyu sıcaklıklarının Otis Kasırgasının yaklaşık 12 saatte CAT 1 seviyesinden CAT 5 seviyesine çıkmasına neden oldu. Bu tarihte kaydedilen en hızlı şekilde yoğunlaşan kasırgalardan biri ve hatta bu Otis Kasırgası en hızlı yoğunlaşan kasırga olabilir.


    Kısaca; özellikle küresel ısınmanın getirdiği bu durumlar karşısında yani deniz suyu sıcaklıkların tarihte görülmemiş şekilde normallerin çok çok üzerinde seyretmesi nedeniyle gelecek senelerde modellerin tropikal siklonların, Kasırgaların yoğunlaşma tahminleri epey zorlaşmaya başlayacak.

    Bu durumda da aynı bugün Meksika'da yaşanan gibi Tropikal Siklon havzalarında yaşayan milyonlarca insanın çok hazırlıksız bir şekilde yakalanmasına ve beraberinde doğal felaketlerinde gelebileceği ve ilerleyen senelerde bu durumlarla daha fazla karşılaşabileceğimiz unutulmamalı ve önlem alınmalıdır.


    Image

    Resim

    Image

    şuan bir kasırga yok ki.
    yanlış mı bakıyorum acaba.

    Tamarisk 2.0 Windy sitesi yanlış hatırlamıyorsam modellerin tahminlerine göre veri sunan bir siteydi. Bu yüzden yukarıda yazdığım gibi modeller Meksika, Acapulco'daki bu CAT5 kasırgasını saatler öncesinden bile tahmin edemedikleri için böyle gözüktüğünü tahmin ediyorum.

    Benim bu tablodan anladığım 2000'den önce buzul çağındaydık hep soğukmuş yani? Ortalamaların neye göre belirlendiği açıklanmadığı sürece benim için hep havada kalacak bu tarz veriler. Mesela 1964 yılı -0.9 olarak görünüyor ama son 20 yıldaki artıştan dolayı mı öyle yoksa hep -0.9 derece altında mıydı ?

    Şöyle izah edebilirim hocam:

    Açıklanan bu Eylül 2023 tarihli küresel Eylül ortalama sıcaklık +0.93°C değeri, 1991-2020 seneleri arasındaki yani bu 30 senedeki Eylül aylarının ortalaması alınarak bulunmuş bir değerdir.

    Fakat diyebilirsiniz ki referans periyotları daha eski olan veya daha eski tarihler arası da baz alınmıyor mu? Tabii ki alınıyor:

    ECMWF/C3S merkezli ERA5 verisinde Dünya Genelinde önemli merkezlere istasyonun konulduğu ve sanayi devriminin, insan faktörünün, küresel ısınmanın daha az konuşulduğu "1850-1900 seneleri arası"nada bakılarak yani bu 50 senenin Eylül ayı ortalamasına bakılarak veriler sunulmaya devam ediyor.

    ECMWF/C3S merkezli ERA5 verisinde 1850-1900 seneleri arasındaki Eylül ayı ortalama değeri alındığında ise Eylül 2023 değeri +1.75°C olarak bulunmaktadır.


    Şimdi yazdığım bu genel bilgilerden, genellemelerden daha çok sorunuza yönelik cevap vermeye çalışacak olursam hocam eğer:

    Amerika Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi ( NOAA ), 1850-2023 senelerine, son 173 senenin verisine de bakarak grafikler oluşturmaktadır. Peki şimdi sorabilirsiniz bu grafikler neye göre referans alınarak oluşturulmuştur? Bu grafikler 1901-2000 senesine göre yani 100 senelik veriye dayandırılarak bu ortalama çıkarılmıştır.

    Aşağıdaki görseldeki yani son 173 senenin grafiğine (1901-2000 seneleri arası referans alınarak) veriye baktığımız zaman sizin sorduğunuz 1964 senesi burada -0.9°C değil, -0.25°C olarak gözükmektedir.

    Referans periyodu ile alakalı olarak bu değerler değişmektedir, ECMWF/C3S, ERA5 verisi bu 1964 verisinin -0.9°C değeri çıkması için ise son 30 seneyi (1991-2020) aldığını söyleyebiliriz.

    Mesela "Küresel Ortalama sıcaklıkları 1.5°C'yi geçince..." diye başlayan cümleler duymuşsunuzdur. Bu 1.5°C değeri hangi senelerin ortalamasına göre denmiştir? 1850-1900 seneleri referans alınarak 1.5°C değeri ortaya konulmuştur.

    2000 senesinden önce buzul çağında değil, yukarıda yazdığım gibi son 173 yıllık veriye bakarsak 1920'den itibaren Eylül aylarında Küresel Sıcaklık Anomalileri normallerin üstüne çıkmaya başlamış.

    Kısaca; böyle grafiklerde referans alınan periyodun uzunluğuna ( verinin içerisinde daha çok sene kapsaya ) bakılmalıdır.

    Buraya bu konunun daha anlaşılır olması için NOAA sitesinin güzel bir linkini bırakıyorum:

    İstediğiniz tarihler arasında anlaşılır bir şekilde Kara, Kara-Okyanus ve Okyanus şeklinde küresel veya bölgesel şeklinde Küresel Ortalama Sıcaklık grafiklerine bakabilirsiniz:

    Global Time Series | Climate at a Glance | National Centers for Environmental Information (NCEI) (noaa.gov)

    1850-2023 Eylül ayı Küresel Sıcaklık Anomali grafik verisi:

    Forumda bu süre zarfı boyunca pek aktif değildim. İtalya, Napolide'ki, Campi Flegrei süpervolkan kalderası konusuna değinmek istiyorum.

    Aslında kısaca 4 ay önce yazdıklarım aynen geçerlidir.

    "Bu kaldera kısa vadede hiçbir patlama belirtisi göstermiyor."

    İlk başta bölgedeki Haziran 2023 verileri (1. Görsel) ile Eylül 2023 verileri (2. Görsel) sismik aktive karşılaştırarak bakalım:

    Özellikle Ağustos ayından beri hem deprem büyüklükleri hem de deprem sayısında artış olmaya başladı. Son 2 aydır neredeyse her hafta 3.5-4.0 büyüklüklerinde depremler görmeye başladık ve bölgede bu büyüklüklerde depremler görmeye devam ediyoruz. (2 gün önce (16 Ekim 2023) - 3.6 büyüklüğünde deprem meydana geldi.)

    1980-1985 yılları arasında bu kalderada ciddi bir şekilde artış meydana gelen deprem sürüleri nedeniyle 1980-1985 sismik krizi de denen çok ciddi sismik aktivite sayısına Eylül 2023 tarihi itibariyle (yani ayda 1.100'i aşkın deprem sayısı demek) tekrardan ulaşmış bulunmaktayız.

    İtalya toplu tahliye planlıyor denmiş ,tam içeriğe hakim değilim.

    inSAR verilerinde deformasyon belirgin zemin yükseliyor.


    En basiti tabiriyle şöyle izah edeyim Pergamon hocam: Bölgede aylık zemin yükselme miktarı ortalama 13-15 mm'dir. Fakat geçen ay (21 Eylül - 23 Eylül arası) zemin sadece 3 günde 1 cm'in üzerinde yükseldi, bu çok ciddi bir değerdir ve ardından 4'lük depremler gördük. Bölgenin yükselmesine Eylül ayı verisine bakacak olursak bölge ciddi bir şekilde yükselmeye devam ediyor. (3. ve 4. Görsel)

    İtalya'daki buradaki yapı stoğunun durumunu bilmesemde hadi yapı stoğu durumu iyi bile olsa yüzeye yakın olan, derinliği az olan 4'lük depremler ve günde milim milim hatta 3 günde 1 cm zemin yükselmesi atakları gelince "Aşırı bir Zorunluluk halinde" toplu tahliye planları konuşulmaya başladı. Bölgede 4'lük depremlerden sonra hasar alan binaların fotoğraflarını gördük. (5. Görsel)

    İtalya'nın açıkladığı bu 'toplu tahliye planları'da beklenen volkanik patlamadan değil, artan zemin yükselmesi nedeniyle tamamen bunun için. Bu bölgede 1980-1985 yine bu şekilde artış gösteren zemin yükselmesi nedeniyle 40.000 kişi tahliye edilmişti.

    5 gün önce İtalya Sivil Savunma ve Deniz Politikaları Bakanı ve İtalya Kültür Bakanı ile Napoli bölgesindeki yerel makamlar ile toplantı gerçekleştirildi. Toplantıda 'Bölgede 60 senede yapamadığımız her türlü hazırlık işini 60 günde yapma kararı aldıklarını' açıkladılar. Bunun kısa vadede beklenebilecek volkanik patlama için değil, (elbette uzun vade için konuşursak volkanik patlama içinde hazırlıklar sürecektir.) Fakat İtalya'nın özellikle son haftalardır "Aşırı Zorunluluk halinde" tahliye planlarını bu kadar dillendirmesi ve hatta geçtiğimiz günlerde İtalya Sivil Savunma Bakanın hükümet kabine toplantısına bu konuyu getirmesi ciddi bir şekilde artan zemin yükselmesi ve buna bağlı olarak zemin yükselmesidir. Yukarıdan altını çizerek bahsettiğim gibi "Aşırı Zorunluluk hali "dışında İtalya'nın şu anda bir tahliye planı yok diyebiliriz (ama hazırlık ve tahliyeler için testler sanırsam var) fakat dediğim gibi hızla yükselen bölgede 1980-1985 sismik krizinde de 40.000 kişi tahliye edilmişti. Önümüzdeki aylarda yine böyle bir tahliye planları karşılaşırsak hiçte şaşırtıcı olmaması lazım.

    Bölgede kısa vadede bir volkanik patlama olmayacağını nereden tahmin ediyoruz?

    1950'den beri durmadan artan azalan, artan azalan bir zemin deformasyonu var. (buna magma hareketinin sonucu yavaş değişim diyebiliriz.) (6. Görsel)

    Günümüzde artan sismik aktivitenin magma yükselmesi, magma atağı olmadığını bölgede sulardaki sıcaklık değişimden, jeokimyasal analizlerinden ve diğer parametrelerden anlayabiliyoruz.

    Bölgede artan sismik aktivitenin nedeni büyük ihtimalle kalderanın altındaki magma odasından gelen gazların/sıvıların hareketi ve bu gazların hidrotermal sistemine baskı yapması.(7. Görsel)


    Volkanda değişen kabuk yapısı (kısa vadede patlama beklenmesede böyle belirtiler görüldüğünde bölgede oluşabilecek zemin çatlakları vb.) hakkında Haziran ayında bu yazımı okuyabilirsiniz:


    Haziran 2023 sismik aktivite sayısı:

    Image


    Eylül 2023 sismik aktivite sayısı:

    Image

    Image

    Image

    Image

    Image

    Image

    25 Eylül 2023 verisine baktığımızda "Günlük Küresel Ortalama Sıcaklıklarında" rekor kırılıyor. Dünya'da 2023 senesinin, günlük ortalama olarak baktığımızda en sıcak günlerini yaşıyoruz (1. Görsel).

    23 Eylül 2023 verisi Dünya'daki yüzey hava sıcaklığını karşılaştırdığımız durumda Temmuz ayından neredeyse farksız (2. Görsel).

    En yakın geçmiş tarihli Güçlü/Süper El Nino senesi 2015-2016. 2015'in sonlarına doğru El Nino olayı, Süper El Nino'ya dönüşmüş ve 2016 senesinde Şubat-Mart aylarında eşi benzeri görülmemiş bir günlük Küresel sıcaklık ortalaması ile karşılaşmıştık ve 2016 senesi Dünya'daki en sıcak sene olarak kayıtlara geçmişti.

    Şimdide benzer bir senaryoyla karşı karşıyayız. Son güncellemelere göre El Nino giderek güçlenmeye devam edecek ve Aralık-Ocak aylarında SST normallerin 2.0°C üzerine çıkarak Süper El Nino olayına dönüşeceği (yine aynı 2015 gibi) tahmin ediliyor. (3. Görsel)

    2024 senesinde kayıtlı tarihte hiç karşılaşmadığımız küresel ortalama sıcaklıkları ile karşılaşacağız ve hatta bazı senaryolara göre 2024 yılında Küresel Ortalama Sıcaklıkları 2.0°C üzerine çıkacak.

    Bu nedenle, Doğal Afetlerin yaklaşık %90'ı hava, su ve iklim ile ilgili olduğunu söyleyecek olursak, 2024 senesinde Dünya'da yıkıcı doğal afetlerin (Sel, Kuraklık vb.) sıklığı ciddi bir şekilde artacaktır.


    Image

    Image


    Image

    Ekim ayına girmeden tüm modellerin (ve ortalamaların) son güncellemelerine göre Ekim, Kasım ve Aralık aylarının yağış tahminlerini görecek olursak;

    ECMWF, NCEP, CMCC, DWD, METEOFRANCE, ECCC, UKMO, JMA ve modellerin ortalaması şeklinde hesaplanan 96 senaryoya sahip NMME (Kuzey Amerika) ve 460 senaryoya sahip C3S çoklu modellerinin Eylül ayı güncellemesi önümüzdeki 3 ay için Ekim, Kasım ve Aralık yağış tahminlerinde ülke genelinde normallerde ve özellikle ülkenin doğusunda normaller üstü yağış geçireceği hemen hemen her model destekliyor. Pek çok model Orta Akdeniz havzası için kurak bir süreç tahmin ederken, NOAA/NCEP ve ECCC2 modelleri Karadeniz havzası için kurak bir süreç tahmin ediyor.

    Pekin, Seul, Moskova, Melbourne merkezli tahmin modellerininde ortalama olarak içinde bulunduğu Dünya Meteoroloji Örgütü'tünün Ekim, Kasım ve Aralık yağış tahmininde ülke genelinde normallerde ve özellikle ülkenin doğusunda normaller üstü yağış tahmini bulunuyor.


    C3S:

    NMME:

    Dünya Meteoroloji Örgütü:

    MME Plot image

    Önce Yunanistan'a 2 gün içerisinde 3 yıllık yağış miktarına düşmesine neden olan Avrupalıların "Daniel" ismini verdikleri siklon, gün geçtikçe Libya açıklarında "sub-tropikal siklon benzeri" siklona dönüştü ve Libya'yı şiddetli rüzgarlarıyla ve aşırı yağışlarıyla etkiledi.

    Kökeni aynı olan siklon Yunanistan'a 2 gün içerisinde 3 yıllık yağış miktarı düşmesine neden olmuştu. Yunanistan'da yaklaşık 70.000 hektar alanı sel basmıştı. Sel basan ovalar uydu gözlemlerinden gözüküyor. Sel basan yerlerde Kalıcı göllerin olma olasılığı var.

    Libya'yı etkileyen bu "sub-tropikal benzeri" siklon nedeniyle felaket yaşanıyor. 2.000'in üzerinde insan hayatını kaybetti. Barajlarda sıkıntılı durumlar var. Afet bölgesi ilan edildi ve Acil uluslararası yardım isteniyor.

    Akdeniz ve Karadeniz coğrafyasındaki her ülkenin gelecek senelerdeki büyük bir risk teşkil eden bu tehlikeli duruma vakit kaybetmeden önlem alması lazım.

    Yunanistan'ın uydu görüntüsünde büyük bir alanı sel basan yerler belli oluyor;