Beiträge von KarTutkusu03

Meteorolojik Model Güncelleme Saatleri
06:30-08:15 (GFS Sabah)
09:00-10:00 (ECMWF Sabah)
12:30-14:15 (GFS Öğlen)
18:30-20:15 (GFS Akşam)
21:00-22:00 (ECMWF Akşam)
00:30-02:15 (GFS Gece)

     Güneş ve Güneş Patlamaları Nedir ?

    Güneş, Samanyolu Galaksimizdeki yaklaşık 200 milyar yıldızdan biridir. Orta büyüklükte biri yıldız olan Güneş, diğer yıldızlar gibi içinde meydana gelen nükleer reaksiyonlar sonucunda çevresine muazzam bir ısı ve ışık yayar. Bu kısmı biraz daha açmamız gerekmektedir. Güneş içindeki füzyon tepkimeleri sonucu, çevresine ısı, ışık ve muazzam bir enerji yayar. Güneş içerisinde Hidrojen tepkimeleri sonucunda, helyum oluşur ve açığa muazzam bir enerji çıkar. İşte bu enerji Güneşimizden bizlere ısı ve ışık olarak gelir. Güneş bu tepkimelerden dolayı her yıl 4 milyon ton kütlesinden kaybetmektedir. Dünyamızı milyonlarca yıldır aydınlatmakta ve ısıtmaktadır.


    Güneş Patlaması Nedir?

    Güneş üzerinde birçok Güneş lekesi denilen siyah gibi görünen lekeler vardır. Bu lekelerin bulunduğu bölge diğer bölgelere göre daha az sıcaktır. Bu lekelere neden olan şey yüzeyin alt kısmındaki tabakadan gelen plazmalardır. Plazma maddenin iyonlaşmış halidir,aynı zamanda maddenin 4. Halidir (çok yüksek sıcaklıklarda maddeler bu halde bulunur,maddeler elektronlarını kaybederek iyonlaşırlar). Güneş lekelerini,patlamalar diğer bir adıyla parlamalar oluşturur.Güneş patlamaları sonucunda uzay boşluğuna büyük miktarda plazma ve enerji yayılır.Öyle ki bazı Güneş patlamalarının milyarlarca atom bombasına eş güçte olduğu bilim adamları tarafından söylenir.

    Güneş Patlamalarının Etkileri Nelerdir?
    Güneş patlamalarının, dünya üzerinde bir takım etkileri olmaktadır. Güneş enerjisini termonükleer reaksiyonlardan sağladığı için gönderdiği ışınların ve enerjinin fazlası, dünyadaki yaşamı yok edebilir. Kutup ışımaları, Güneş patlamaları sonucu oluşur. Tabi ki atmosferimiz bu konuda koruyucu tavan vazifesini görüyor ve bizi bu tehlikelerden koruyor. Bunun yanında büyük bir patlama yeryüzündeki bütün elektronik faaliyetleri durdurabilir. Cihazların tekrar kullanılamayacak şekilde bozulmasına neden olabilir. 19. yy’ın yarısında böyle bir patlama olmuş,bütün elektronik aletlerin bozulmasına sebep olmuştur. Kutuplarda görünen ışımalar,Romada bile görünmüştü. Böyle bir patlama elektronik ve bilgisayar çağı olan günümüzde olsa,bütün hayat durur,insanlar günlük işlerinin birçoğunu yapamaz olurlardı. Kısacası hayatımızı felç ederdi. Tabi ki böyle bir şey önceden tahmin edilemez. Her an olabileceği gibi binlerce yıl olmayabilir. Yaşam kaynağımız olan Güneş, aynı zamanda sonumuz da olabilir.


    .

    {KarTutkusu03}

    YAĞIŞLARIN DAĞILIŞINDA ETKİLİ FAKTÖRLER


    1-Denize göre konum:
     Kıyı bölgeler iç kesimlere göre daha fazla yağış alır.

    2-Yer şekilleri:

    A-Yükselti: Yükseltisi fazla olan bir yer her zaman çevresine göre daha fazla yağış alır. Sebebi; yoğunlaşmanın daha çok yükseklerde gerçekleşmiş olmasıdır.

    B-Dağların uzanış doğrultusu: Dağların kıyıya paralel olduğu yerler daha fazla yağış alır. Ayrıca bu dağlar hâkim rüzgâr yönüne dik bir şekilde yükselmiş ise yağış miktarı daha da artar.

    3-Rüzgârların esme yönü: Denizden karaya doğru esen rüzgârlar yağış bırakırken, karadan gelen rüzgârlar yağış getirmez.

    4-Okyanus akıntıları: Sıcak su akıntılarının etkili olduğu yerlerde nemlilik fazla olduğundan, yıllık yağış miktarı da fazladır.

    5-Basınç merkezi: Yüksek Basınç alanlarında alçalıcı hava hareketinden dolayı yağış oluşmaz. Çünkü alçalan hava alttan itibaren ısınır ve hava doyma noktasından uzaklaşır.Alçak Basınç alanlarında ise yükselici hava hareketlerinden dolayı yağış oluşur. Yükselen hava soğur ve doyma noktasına ulaşır.

    6-Güneş Işınlarının Düşme Açısı: Ekvatoral Bölgede güneş ışınlarının düşme açısı büyüdükçe, buharlaşma artar. Atmosfere karışan nem miktarı artar. Bunun sonucunda yağış miktarı da artar. Bunun yanında Kutuplara güneş ışınları yıl boyunca eğik açı ile gelmekte ve buharlaşama ile atmosfere karışan nem miktarı az olmaktadır. Bundan dolayı da kutuplarda yağış miktarı azdır.

    7-Bitki örtüleri: Yağışı artırıcı etkidedirler.

    [font=Arial, Helvetica, sans-serif] [/font]

        
    Yağış Rejimi


    Yağışın yıl içindeki dağılışına denir. Yıl içinde alınan yağışın dağılışına göre düzenli veya düzensiz rejimler olarak ayrılır.


      Yağış rejimini etkileyen faktörler;

    1.Genel hava dolaşımı,

    2.Kara ve deniz dağılışı,
    3.Yer şekilleri.


    Aynı miktarda yağış alan noktaların birleştirilmesi ile elde edilen eğrilere de eş yağış eğrileri ya da izohyet eğrileri denir. Dünyada yağışın dağılışı izohyet haritaları ile gösterilir.

    {KarTutkusu03} .

    RÜZGÂR NEDİR ?

    Yüksek Basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru olan, yatay yönlü hava hareketlerine rüzgar denir. Rüzgarların hızı anemometre adı verilen aletlerle ölçülür. Rüzgarların oluşmasının nedeni komşu iki yer arasındaki basınç farkıdır. İki yer arasındaki basınç eşitlenince rüzgar durur.

    Rüzgar Çeşitleri
    Rüzgarlar başlıca üç gruba ayrılır:

    • Sürekli rüzgarlar
    • Devirli (mevsimlik) rüzgarlar
    • Yerel rüzgarlar

    1. Sürekli Rüzgarlar
    Yıl boyunca aynı yönde esen rüzgarlardır. Diğer bir deyişle daimi yüksek basınç alanlarından daimi alçak basınç alanlarına doğru esen rüzgarlardır. Sürekli rüzgarlar; alizeler, batı rüzgarları ve kutup rüzgarları olmak üzere üçe ayrılır.
    Sürekli Rüzgarların Özellikleri:

    • Sürekli aynı yönde eserler.
    • Dünyanın günlük hareketinin etkisiyle hareket ettikleri yönün kuzey yarımkürede sağına, güney yarımkürede solna saparlar.
    • Estikleri bölgeleriniklimini etkilerler.

    a) Alizeler
    30° kuzey ve 30° güney paralelleri çevresindeki dinamik yüksek basınç kuşağından ekvatordaki alçak basınç kuşağına doğru yıl boyunca esen rüzgarlardır. Dünyanın günlük hareketine bağlı olarak kuzey yarımkürede kuzeydoğudan, güney yarımkürede güneydoğudan eserler. Alizeler, tropikal kuşaktaki karaların doğu kıyılarına yağış bırakır. Sıcak kuşaktaki okyanus akıntılarının oluşmasında ve yönlerinde etkilidir.
    b) Batı Rüzgarları
    30° enlemlerindeki dinamik alçak basınç kuşaklarından 60° enlemlerindeki dinamik alçak basınç kuşaklarına doğru esen rüzgarlardır. Dünyanın ekseni etrafındaki hareketinin etkisiyle kuzey yarımkürede güneybatıdan, güney yarımkürede kuzeybatıdan eserler. Orta kuşak karalarının batı kıyılarına bol yağış bırakırlar. 60° enlemlerinde kutup rüzgarları ile karşılaşarak cephe yağışlarına yol açarlar. Orta kuşaktaki okyanus akıntılarını ve yönlerini etkilerler.
    c) Kutup Rüzgarları
    Kutuplardaki termik yüksek basınç alanlarından 60° enlemlerindeki dinamik alçak basınç alanlarına doğru esen soğuk rüzgarlardır.
    2. Mevsimlik Devirli Rüzgarlar (Musonlar)
    Birbirine komşu olan büyük kara parçaları ile okyanusların yıl içerisindeki farklı oranda ısınma ve soğumalarına bağlı olarak oluşan basınç alanları arasında eserler.
    a) Yaz Musonu
    Yaz mevsiminde çabuk ısınan Asya içlerinde alçak basınç alanı oluşur. Geç ısınan Hint okyanusu ise yüksek basınç alanı halindedir. Bu nedenle yaz musonları denizden karaya doğru eser. Mayıs-Ekim ayları arasında etkili olurlar. Yaz musonları deniz ve okyanuslardan kaynaklandıkları için bol nem taşır ve etkili olduğu yerlere bol yağış bırakırlar.
    b) Kış Musonu
    Kış mevsiminde Asya’nın iç kısımları çok soğur ve burada güçlü bir yüksek basınç alanı oluşur. Güneyindeki Hint Okyanusu ile güneydoğusundaki Büyük Okyanus ise geç soğudukları için birer alçak basınç alanı halindedir. Bu basınç farklılığı, kış mevsiminde Asya içlerinden Hint ve Büyük Okyanus’a doğru esen rüzgarların oluşmasına neden olur. Bunlara kış musonları adı verilir.
    Kış musonları karadan geldikleri için soğuk ve kurudurlar. Bu nedenle yağış getirmezler. Ancak okyanusu geçerken nem aldıkları için Asya’nın güneydoğusundaki adalara yağış bırakırlar.
    Görüldüğü Yerler:

    • Güney Asya ile Hint Okyanusu arasında
    • Kuzey Amerika ile Meksika Körfezi arasında
    • Batı Afrika ile Gine Körfezi arasında
    • Doğu Afrika ile Hint okyanusu arasında
    • Doğu Asya ile Büyük Okyanus’a bağlı denizler arasında


    3. Yerel Rüzgarlar
    Bunların bir kısmı, genel hava dolaşımına bağlı rüzgarların yerel olarak bazı değişikliklere uğramasıyla oluşur. Bazıları da tamamen yöresel basınç farkları sonucunda oluşurlar.
    a) Meltemler (Günlük Devirli Rüzgarlar)
    Birbirine yakın iki ayrı özellikteki alanın, gün içerisinde farklı derecede ısınıp soğumasına bağlı olarak oluşur ve gece ile gündüz arasında yön değiştirir.
    Kara ve Deniz Meltemleri
    Gündüz, karalar daha fazla ısınarak alçak basınç alanı oluşur. Denizler ise daha serin olduğu için yüksek basınç alanıdır. Bunun sonucunda denizden karaya doğru serin bir rüzgar eser. Buna deniz meltemi denir. Deniz melteminin ege kıyılarındaki adı İmbat’tır. Deniz meltemi yağış getirmez. Gece ise, karalar daha fazla soğur ve yüksek basınç alanı oluşur. Denizler daha sıcaktır ve basınç azdır. Bunun sonucunda da, karadan denize doğru rüzgar eser. Bu rüzgarlara kara meltemi denir.
    Dağ ve Vadi Meltemleri
    Yanyana bulunan bağlarla alçak düzlüklerin gün içinde farklı ısınma ve soğumalarına bağlı oalrak oluşur. Gündüz, dağ yamaçları vadilerden daha çok ısındığı için basınç azdır. Bu nedenle rüzgar, vadiden yamaç yukarı eser. Bu rüzgara vadi meltemi denir. Gece ise yamaçlar vadilere oranla fazla soğuduğu için rüzgar dağdan vadiye doğru eser. Bu rüzgara dağ veya yamaç meltemi denir.
    b) Sıcak Yerel Rüzgarlar
    Bunlar geldikleri yerlere göre sıcak olan rüzgarlardır.
    Fön (Föhn) Rüzgarı
    Bu rüzgar yamaç boyunca yükselen hava kütlesinin bir dağı aşarak diğer yamaçta alçalmasıyla oluşur. Yükselen hava her 100m’de 0,5°C soğur. Oysa dağın diğer yamacında alçalmaya başlayınca her 100m’de 1°C ısınır. Bunun nedeni kuru havanın alçalırken sürtünmenin de etkisiyle daha çok ısınmasıdır. İşte bu hava akımına fön rüzgarı denir. En tipik biçimiyle İsviçre Alpleri’nin kuzey yamaçlarında etkili olan Föhn rüzgarı Türkiye’de Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları’nda etkilidir.
    Etkili Olduğu Yerlerde;

    • Sıcaklığı ve buharlaşmayı artırır.
    • Bitkilerin olgunlaşma ve hasat süresini kısaltır.
    • Havanın nem açığını artırır.
    • Yağış oluşumunu engeller.
    • Kar erimelerine neden olur.
    • Bağıl nemi azaltır.
    • Havanın nem taşıma kapasitesini artırır.

    Sirokko
    Büyük Sahra’dan kaynaklanan Cezayir ve Tunus üzerinden Akdeniz’e doğru esen sıcak ve kuru bir rüzgardır. Akdeniz’i geçerken nem alarak İspanya, Fransa ve İtalya’nın güney kıyılarına yağış bırakır.
    Hamsin
    Afrika’nın kuzeyindeki kara içlerinden Libya ve Mısır’ın kıyıya yakın bölgelerine doğru eser. Sıcak, kuru ve bunaltıcıdır.
    Samyeli (Keşişleme)
    Türkiye’nin güney bölgelerinde esen sıcak bir rüzgardır. Sıcak, kuru ve bunaltıcıdır. Özellikle yaz aylarında Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde buharlaşmayı aşırı derecede artırarak kuraklığa neden olur.
    c) Soğuk Yerel Rüzgarlar
    Bora
    Dalmaçya kıyılarında, Dinar Alpleri’nden Adriya Denizi’ne doğru esen soğuk ve kuru rüzgarlardır. Hızları fazladır.
    Mistral
    Fransa’nın Rhone vadisini izleyerek Akdeniz’e doğru esen soğuk ve kuru rüzgardır.
    Krivetz
    Romanya’da aşağı Tuna ovasından Karadeniz’e doğru esen soğuk ve kuru rüzgardır.
    d) Tropikal Rüzgarlar
    Sıcak kuşakta, ani basınç farklarından kaynaklanan ve hızları saatte 100-150 km’ye kadar çıkabilen rüzgarlardır. Daha çok okyanuslar üzerinde oluşurlar. Sarmal hava hareketleri halinde olduklarından, genellikle hortumlara neden olurlar. Tropikal rüzgarlara, Asya kıyılarında Tayfun, Meksika Körfezi kıyılarında Hurricane, Afrika’nın bazı kesimlerinde ve Latin Amerika kıyılarında da Tornado adı verilir. Türkiye gibi denizler ve karalar arasında büyük basınç farkının oluşmadığı bölgelerde bu rüzgarlar etkili değildir.


    Rüzgâr Hamlesi Nedir?

    Rüzgar hızındaki ani artış. Rüzgar hızında ani artışının hamle olabilmesi için bu artışın 10 Knots'dan

    fazla olması, artışla birlikte rüzgar hızının 16 Knots'ı geçmesi ve süresinin 20 saniyeden az olması gerekir.

    Rasat zamanında elde edilen ortalama rüzgar hızından daha fazla (en az 10 Knots) hızda esen, ani artış

    gösteren kısa süreli rüzgar. Yeryüzü şekillerinden ve binalardan yukarıya doğru uzaklaştıkça hamle olayı da

    azalır. Konveksiyonel akıntılar, edi dalgaları, termal kararsızlık ve yeryüzündeki insan yapısı engeller nedeniyle

    yerde her zaman hamle görmek mümkündür. Hamle şiddeti ortalama rüzgarın % 25'i ile % 100'ü arasında

    değişir. Her rasat saati itibariyle 30 - 40 defa hamle görmek mümkündür. Karalara göre, suyla kaplı alanlar

    üzerinde rüzgar daha az hamleli eser. Örneğin, rasat saatinde ortalama rüzgar hızı 10 Knots ise rüzgarın hamle olarak değerlendirilebilmesi için artışla beraber rüzgar hızının 20 Knots'ı geçmesi gerekir.

    Hamle Cephesi:

    Oraj bulutlarının aşağı doğru güçlü akıntılarının yarattığı hamleli yer rüzgarlarının serin olan kenarları için kullanılan terim.

    Hamleli:

    İster yeryüzü ısınmasından kaynaklanan konvektif akıntılardan, isterse edi dalgaları yaratan

    yeryüzü düzensizliklerinin mekanik etkisinden kaynaklanan etkilerden olsun, rüzgar hızındaki artış ve azalışlar

    için kullanılan terim.

    {KarTutkusu03}