En etkin zamanı bu akşam ve yarın gece olacak bir meteor yağmuru var.Meteor yağmurlarını kisaca özetlemek gerekirse , kuyrukluyıldızlar veya asteroidler uzayda hareket ederken arkalarında çok küçük parçalar bırakır.Bu parçalar Dünya'nın yörüngesine denk geldiğinde Dünya'nın hareketi sonucu atmosfere çarpar.Çarpmanın sonucunda çoğu kum tanesi kadar olan parçalar atmosfere girer ve yanarak ilereler.Renkler Bu ilerleyiş arkasındaki renkli izlerle beraber yerini görsel şölene birakır.Renkler meteorların kimyasallarına göre yeşil , kırmızı , sarı ve genellikle beyaz renklerde olabiliyor.Meteor yağmurları halk arasında daha çok yıldız kayması olarak adlandırılır.
Bugün ve yarın gece yaşanacak meteor yağmurunun ismi Lyrid.Adını diğer meteor yağmurları gibi saçıldığı yere en yakın takımyıldızından alıyor.Bu takımyıldızın adı Lyra.Özellikle parlak Vega yıldızından yeri bulunabilir.Daha da basitçe kuzeydoğu yönüne bakılabilir ve gittikçe bu saçılmak noktası ufuktan yükselir.Ama unutulmamalıdır bu göktaşları gökyüzünün herhangi bir yerinde görülebilir.Her meteor yağmurunda olduğu gibi ışık kirliğinden uzaklaşmak daha fazla göktaşı görmek demektir.Maalesef Ay gece 1.30 2.00 itibariyle ufuğun üstünde olduğundan büyük bir dezavantaj yaratacaktır.
Bu meteor yağmurun en büyük özelliği aylar sonraki ilk meteor yağmuru olması.Konumumda yılın en büyük ikinci yağmuru (Geminid) ve bir başka yağmur (Quadrantid) Aralık , Ocak aylarında maalesef bulutlu havaya denk gelmişti.En son Ekim ayında gerçekleşen ve pek tatmin etmeyen Orionid (7 göktaşı görmüştüm) yağmurunu seyredebilmiştim.Yani bence sırf bu geçen süre yüzünden izlemeye değer.
Gelelim bu yağmur hakkındaki genel bilgilere.Eğer benim gibi aylarca bu yağmurları beklemediyseniz gece uyuyabilirsiniz.Çünkü saatte ortalama 18 göktaşı atmosfere girebilir.Bu sayının çok çok daha azını görmek muhtemel.Şöyle söyleyeyim saatte ortalama 100-120 meteorun atmosfere girdiği Perseid yağmurunda , Ay'sız bir gecede , Sancaktepe gibi İstanbul'un merkezine göre daha az ışık kirliliği olan bir yerde gece boyu 43 adet saymıştım.Yani benim beklentim bu yağmurda toplam 3 ila 5 göktaşı görmek.
Eee biz bu meteor yağmurunu neden bekleyelim saatlerce?Çünkü bu yağmurda fireball adı verilen hadise gerçekleşebiliyor.Fireball'lar normal göktaşlarından daha uzun süre atmosferde süzülebilir ve çok daha parlaktır.Genellikle Lyrid yağmurunda görülüyor.Amacım bunlardan 1 tane yakalamak.Ayrıca daha çok Güneş battıktan hemen sonraki saatlerde çok çok nadir görülen Earth-Grazing var.Bu ise Dünya atmosferine girip daha sonra çıkan daha büyük parçalardır.Atmosferde dakikalarca havada yanarak ilerler.Bazen havada patlayıp mini bir göktaşı yağmuru şöleni bile sunabilir.Tabi bunların görülme ihtimali yok bile denebilir.
Lyrid meteor yağmuru , gezegenlerin tozları Dünya'ya yitmesi üzerine her 60 yılda bir aşırı (geçmişte saatte 90'dan 700'e kadar görülenleri bile var) yağışlara sebep olabiliyor.Maalesef şu an bundan etkilenemeyeceğiz.Belki 15-20 yıl sonra olabilir.
Ben bulut olmadığı taktirde saat 00.30'dan Güneş göğü aydınlatana kadar seyretmeyi planlıyorum.Kusura bakmayın biraz uzun oldu yazım.Detaylıca yazmaya çalıştım.Pek seyreden olmayacaktır sanırım ama seyredenlere şimdiden keyifli seyirler diliyorum.Bol şans. 