Ocak ayına genel bir analiz yapmak istedim. Dilerseniz analize geçelim...
Öncelikle önümüzde modellerin vadesine giren bir sistem var. Modeller bir veriyor bir vermiyor, kafaları epeyce karışık. Şu anki çıktılara göre 70-80'li saatlerde ABD'nin doğu kıyılarında doğan AB, Atlantikten güç kazanarak derinleşiyor. Bu sırada İzlanda da güç kazanıyor ve Avrupa kıtasına doğru kaymaya başlıyor. İzlanda baskısını çok yapınca haliyle Azor tam yükselemiyor ve bizim üstümüze yatıyor. Bu dizilime ve görünüşe göre en şanslı yerin Orta ve Doğu Karadeniz olduğunu söyleyebilirim. Her güncellemede farklı çıktılar sunuyorlar, son güncellemelerde ise olumlu yönde minik birkaç değişim oldu. Her güncelleme öncesi model konusundan arkadaşlarla beraber güncellemeyi takip ediyor, yorumluyoruz. Vade yaklaştıkça daha tutarlı söylemlerde bulunuruz, şimdilik gelir veya gelmez diye kesin bir şey diyemeyiz. Artık Ocak ayı genel görünümüne geçebiliriz...
İlk olarak ENSO durumundan başlamak istiyorum. İlk olarak 7 modelin ortalamasına göre Ocak ayı Nötr La Nina etkisinde geçeceğe benziyor. Peki her zaman duyduğumuz El Lino/La Nina nedir? Bunlar Pasifik'teki deniz suyu sıcaklık anomalilerinden elde edilmiş bir tür endekstir. El Nino ılık ama yağışlı, La Nina ise soğuk ama az yağışlı bir kış anlamına gelebilir, tabii kesin bir söylem olamaz. Ay sonuna doğru yavaştan pozitife doğru yol alıyoruz, sonrası için başka bir zaman konuşuruz. En alta bıraktığım haritada da görüldüğü üzere Ocak ayında La Nina güç kaybediyor. 2023 başlarından sonra El Nino'ya geçiş var.
İkinci olarak IOD yani Indian Ocean Dipole (Hint Okyanus Dipolü) hakkında konuşmak isterim. Bu endeks Hint Okyanusundaki deniz suyu sıcaklık anomalilerinden elde edilmiştir. Pozitif fazında okyanusun batısı yağışlı, negatif fazında okyanusun doğusu yağışlı olur. Ben bunu MJO ile bağdaştırıyorum. Negatif fazı hoştur ama tek başına bakılarak kesin bir kanıya varabileceğimiz bir endeks değil. 5 modelin ortalamasına göre Ocak ayı nötr fazda geçecek gibi. Ne iyi ne kötü diyerek diğer verilere geçiyorum. Bu gidişat aşağıdaki görüntülere göre 2023 Sonbaharını bulacak gibi, neyse çok konu dışına çıkmayalım. Kısaca ne iyi ne kötü, tam ortası.
MJO yani Madden Julian Oscillation. Bu endeks Hint Okyanusundan Pasifiğin batısına kadar olan Tropik yerdeki tropikal oraj aktivitesinin endekslenmiş halidir. 1-2-3-4-5-6-7-8 sırasıyla batıdan doğuya doğru belirli bir biçimde sıralanır. Faz uzayı biçiminde modellenip 8 fazdan oluşur. Her aydan aya hatta mevcut ENSO durumuna göre fazların etkisi değişir. Ezber bilgiye göre 1-2 Avrupada AB, 3-4 Pozitif endeks, 5-6 Britanya/Skandi blokajı, 7-8 Negatif endeks anlamına geliyor. Ama dediğim gibi Aralık ayı ve Mart ayında olan 5. fazın etkisi farklıdır, her aydan aya etkisi değişir. Aynı şekilde ENSO durumu da etkiler, La Nina, El Nino ve Nötr olması da etkiler. Aşağıya 3 modele ait MJO grafiği bıraktım bunlar; GFS, ECMWF ve ACCESS. GFS'ye göre MJO ilk haftadan sonra nötr fazdan çıkıp 7-8-1 yapıp tekrar nötre dönecek demiş. ECMWF ise sistem tarihi dışında çemberin sınırında vermiş. ACCESS ise ay başında faz 7 yapıp tekrar çemberde kalmış. Bunlar uzun vadede tutarsızdır ama fikir verebilirler. Aşağıya -ENSO/Ocak/Faz kompozitlerini bırakacağım, oradan bakarak anlarsınız.
Teleconnection endekslere de bakalım.
ECMWF Haftalık AO/NAO/PNA
ECMWF'nin verilerine baktığımızda gözümüze ilk 18-19'u çarpıyor. ECMWF'ye göre bu sistem gelirse rotası ülkemiz olabilir. Sonrasında ise 27'si göze çarpıyor, vade yaklaştıkça yorumlarda bulunuruz. Genel anlamda nötr/hafif pozitif geçebilir demiş. Bu daha çok değişir o yüzden çok bel bağlamaya gerek yok.
GFS Extended AO/NAO/PNA
GFS'ye göre ay genel anlamda negatif endeks hakimiyetinde olacak. Burada da 18-19'u göze çarpıyor, bu görüntüye göre batı ağırlıklı olması muhtemel. Gelmesi halinde ülkemizin batı kısımları nasiplenir demiş bu görüntü. Bu görüntüye göre 18-19'u ve 27'si göze çarpıyor. Bu da çok değişir bel bağlamaya gerek yok.
Teleconnection endeksler değişkendir, bugün verdiğini yarın vermeyebilir o yüzden çok bel bağlamayın diyorum. Hem bu vadeden kesin sistem olacak diyemeyiz sadece olasılık ve ihtimallerden bahsedebiliriz. Aşağıya Karl Mac Ritche'nin AO/NAO/PNA verilerini bıraktım bunda da kendisi değerleri çok ciddiye almayın değişkendir diye belirtmiş.
Zonal rüzgarları da atalım. ECMWF'nin haftalık verileri bu gece güncellenecek o yüzden buraya 26 Aralık verisini bıraktım.
Ve son olarak Rosby Dalgalarının verilerini bırakıp analize son veriyorum.
3-7 Ocak
8-12 Ocak
13-17 Ocak
18-22 Ocak
23-27 Ocak
28 Ocak - 1 Şubat
Bu verilerin de tutarlılığı çok yüksek değildir o yüzden uzun vadede sistem vermedi diye üzülmeye, verdi diye sevinmeye gerek yok. Zamanı gelince yorum yaparız.
Kış gerçekten kendini ayın 18'inden sonra göstermeye başlar diye düşünüyorum. O vakte kadar sağlam sistem beklentim olmadığını belirtmek istiyorum. Bunların hepsi kendi görüşüm olup ne Hava Forum'u ne de başkasını bağlar. Genel anlamda yağış açısından mevsim normallerinde ve yer yer altında, soğuk açısından mevsim normalleri ve yer yer altında bekliyorum.
Evet arkadaşlar bugünlük benden bu kadar. Elimden geldiğince sade bir şekilde anlatmaya çalıştım. Anlamadığınız ya da kafanıza takılan bir yer olursa danışabilirsiniz. Allah utandırmasın, tahmin bizden takdir Allah'tan...
Şaka bir yana hala ihtimaller üzerinde duruyoruz. Hala kesinlik yok, zamanla neler olacak göreceğiz. Kesin konuşanlara asla itibar etmeyiniz.
