Beiträge von Tipi54

Osman Akkaya hocam eline emeğinize sağlık harika.

Kapattım modeli.

Zitat von Enes Güleç(17)

Isınmalar ardından ülkemiz sıcak ve yağışlı tarafta kalırken, ülkemizin bölgelerine göre bu durum farklılık göstermiştir. Tüm ısınmalar ardından 30,45 ve 60 günlük süreç incelendiğinde ülkemizin batısında sıcaklıklar 30 ve 45 günlük süreçlerde mevsim normalleri üzerinde seyrederken süreç 60 güne ulaştığında ülkemizin batısında sıcaklıklar mevsim normalleri civarı ve biraz üzerindeyken doğuya gidildikçe kademe kademe artmaktadır.

Isınma ardından yağış durumunda ise ısınma ardından 30-45 günlük süreçte Orta ve Doğu Karadeniz mevsim normallerinin altında seyrederken ülkenin geri kalanında mevsim normallerinin biraz üzerinde seyretmiştir. Süreç 60 güne ulaştığında ise bu bölgelerdeki yağışlar mevsim normalleri civarına yaklaşmış ve ülke genelinde mevsim normallerini biraz üstünde devam etmiştir. Isınma ardı süreçte ülkemizin batısı daha çok yağış alan taraf olmuştur.

Türkiye dışına çıkıp genel tabloya baktığımızda ise Avrupa, Sibirya ve Avrupa boyunca ısınma ardından soğuk havalar etkili olurken Kanada’nın kuzeyi, Hazar denizi çevresi ve Kafkaslar boyunca ılık süreçler yaşanmıştır. Özellikle soğuk ve sıcak havanın çakışma noktası olan Atlantik ve Batı Avrupada yağışlı bir süreç etkili olurken, soğuk anormalide kalan her yer nispeten daha az yağışlı günler geçirmiştir. Çalışmanın içeriğinde önemli yeri olan, ısınma sürecinde ardından kutup bölgesinde, katmanlar arasında gelişen yüksek basınç, yer seviyesinde de kendini göstermiştir. Kutup bölgesi boyunca basınç anormalisi daha yüksek olurken, soğuk ve sıcağın çakışma noktası olan daha güney enlemlerde alçak basınç oluşumu daha fazla görüldüğü için 60N enleminden daha aşağı enlemlerde basınç anormalisi daha düşük olmuştur. Ülkemiz oluşan bu alçak basın alanlarının genellikle doğusunda kalmış ve bundan dolayı diğer yerlere göre daha sıcak olan tarafta kalmıştır. Bu alçak basınçlar sayesinde ülkemizde yağışlı bir süreçler yaşanmış ve ülkemizin batısı daha çok etkilenmiştir. Isınmalarda genel tablo bunu göstermesine rağmen her ısınmanın kendine has etkiler yaratabileceği unutulmamalı ve dikkatlice incelenmelidir. Kutup girdabının konumu ve ısınmanın etkilerinin uzunluğu dikkatlice incelenmelidir.

Isınmalarda Yer Değiştirme Olaylarının İncelenmesi

Çalışma yıllarındaki ısınmalar incelendiğinde 12 adet ısınmada kutup girdabı yer değiştirmiştir. Gerçekleşen ısınmalarda kutup girdabındaki yer değiştirmelerinin konumunun benzerliğine göre 2 gruba ayrılmıştır bunlar; Avrupa-Sibirya yer değiştirmeleri ve Sibirya Kutup-Kanada yer değiştirmeleridir. Avrupa-Sibirya yer değiştirmelerinde 6 ısınma bulunmaktadır, bu ısınmaların ikisinde kutup girdabı Avrupa’dan Sibirya’ya yer değiştirirken, üçü Doğu Avrupa’dan Doğu Sibirya’ya yer değiştirmiştir, bir diğer ısınma ise İskandinavya’dan Doğu Sibirya’ya yer değişimi olmuştur. Sibirya-Kutup-Kanada Yer değiştirmelerinde ise 3 tane ısınma bulunmaktadır, bunlardan biri Sibirya’dan Kutba yer değiştirirken bir diğeri Doğu Sibirya’dan Kanada’ya yer değiştirmiştir. Sonuncu yer değiştirme ise Kanada’dan Alaska’ya gerçekleşmiştir. Bu iki grubun dışında kalan 3 tane ısınma olmuştur, bu ısınmaların yer değiştirme konumları diğerlerine benzememekle birlikte alışılanın dışında yer değişimleri gözlemlenmiştir. Avrupa Sibirya yer değişimlerinde ülkemizde sıcaklıklar mevsim normalleri civarı ve biraz altında seyrederek -0.1°C olarak gerçekleşmiştir, yağış ise mevsim normallerinden %11 üzerinde gerçekleşmiştir. Sibirya-Kutup-Kanada yer değişimlerinde ise ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 1.3°C üzerinde gerçekleşmiş, yağış ise mevsim normallerinden -%14 altında gerçekleşmiştir.

Isınmalarda Bölünme Olaylarının İncelenmesi

Çalışma yıllarındaki ısınmalar incelendiğinde 9 adet ısınmada kutup girdabında bölünme yaşanmıştır. Gerçekleşen ısınmalarda kutup girdabındaki bölünmelerin konumunun benzerliğine göre 3 gruba ayrılmıştır bunlar; Kanada-Sibirya bölünmeleri, Avrupa-Kutup-Alaska bölünmeleri ve Atlantik-Sibirya bölünmeleridir. Kanada-Sibirya bölünmelerinde 5 ısınma bulunmaktadır, bu ısınmaların üçünde kutup girdabı bir çekirdeği Kanadada konumlanırken diğer çekirdek Sibiryada konumlanmıştır. Bir ısınmada ise kutup çekirdeği Batı Sibiryada konumlanırken diğer çekirdek Doğu Kanadada konumlanmıştır. Bu guruptaki son ısınmada ise kutup çekirdeği biri Doğu Sibiryada konumlanırken bir diğer çekirdek ise Kanadada konumlanmıştır. Avrupa-Alaska bölünmelerinde ise 2 ısınma bulunmaktadır, bu ısınmaların birinde kutup çekirdeğinin bir kısmı Alaskada konumlanırken çekirdeğin diğer kısmı Avrupada konumlanmıştır, bir diğer ısınmada ise çekirdek Kutupta konumlanırken diğer çekirdek Avrupada konumlanmıştır. Atlantik-Sibirya bölünmelerinde ise 2 ısınma bulunmaktadır, bu ısınmaların ikisinde de çekirdek Atlantikte konumlanırken bir diğer çekirdek Doğu Sibiryada konumlanmıştır. Kanada Sibirya bölünmelerinde ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 2.3°C üzerinde gerçekleşmiştir, yağış ise mevsim normallerinden %24 daha fazla gerçekleşmiştir. Avrupa-Kutup-Alaska bölünmelerinde ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 1.2°C üzerinde gerçekleşmiştir, yağış ise mevsim normallerinden %34 daha fazla gerçekleşmiştir. Atlantik-Sibirya bölünmelerinde ise ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 1.4°C üzerinde gerçekleşmiştir, yağış ise mevsim normallerinden %24 daha fazla gerçekleşmiştir.

(Isınma tarihleri, ısınmanın gerçekleştiği ayı baz almaktadır. Örneğin bu tarih 23 aralıktır ve Aralık ayı olarak tabloya geçmiştir ancak yanında bulunan sıcaklık ve yağış sapmaları 23 aralık tarihinden sonraki 30, 45 yada 60 günü kapsayabilir.)

Kaynakça

Butler, A. H., D. J. Seidel, S. C. Hardiman, N. Butchart, T. Birner, and A. Match, 2015: Defining sudden stratospheric warmings. Bull. Amer. Meteor. Soc., doi:10.1175/BAMS-D-13-00173.1, in press.

Scherhag, R., 1952: Die explosionsartige Stratospharenerwarmung des Spatwinters 1951/52, Ber. Deut. Wetterdienst 38, 51-63.

Matsuno, T., 1971: A dynamical model of the stratospheric sudden warming. J. Atmos. Sci., 28, 1479-1494

McIntyre, M. E., 1982: How well do we understand the dynamics of stratospheric warming? J. Meteor. Soc. Japan, 60, 37-65.

National Oceanic and Atmospheric Administration

Reanalysis Ecmwf Era5

URL 1 <https://scied.ucar.edu/learning-zone/atmosphere/stratosphere>

URL 2 <https://eos.org/features/how-s…hole-atmosphere>

URL 3 <https://csl.noaa.gov/groups/csl8/ss…ndex.php#browse>

Alles anzeigen

Güncel.

Zitat von Enes Güleç(17)

(Merhaba arkadaşlar, normal şartlarda böyle bir konuyu açmayı düşünmüyordum ancak muhtemelen Hakan abi aramızda olsaydı ve bu konuyu görseydi mutlu olurdu diye düşündüm. Bu yüzden onun hatırına konuyu açmaya karar verdim. Bu çalışma aslında üniversitede bitirme ödevim için yaptığım bir çalışmanın bir kısmı. Ani stratosferik ısınma nedir? ülkemize etkileri nasıldır? gibi soruların cevaplarını bulabileceksiniz ve bir kaç ısınmayı inceleyeceğiz.)

Ani Stratosferik Isınma’nın Türkiye Üzerine Etkileri

Effects of Sudden Stratospheric Warming on Turkey(SSW)

Küresel iklim değişikliği ile birlikte meteorolojik ve iklimsel olaylar artık en uç noktalarda yaşanmaktadır. Çok kısa süre içerisinde yüklü miktarda yağan yağmurlar, ekstrem derece soğuk ve sıcak hava dalgaları ile kuvvetli fırtınalar bunlara birer örnektir. Zaman zaman kış aylarında Dünya’nın bazı bölgelerinde ve ülkemizde bu tür ekstrem olaylar ve değerler görülebilmektedir. Araştırma konusunun parçası olan ani stratosferik ısınma olayı bu ekstrem değerlerin yaşanmasına olanak sağlamaktadır. Ani stratosferik ısınma olayının ardından özellikle Avrupa ve Amerika boyunca sert soğuklar görülmüş ülkemizde zaman zaman bu soğuk hava dalgalarından etkilenmiştir. Bu çalışmada, ani stratosferik ısınma olayının ülkemiz üzerine etkileri saptanmış ve bu meteorolojik olayın ayrıntılarıyla açıklığa kavuşması amaçlanmıştır.

Stratosferin Genel Özellikleri

Atmosferimiz Dünya'daki yaşamı destekler. Atmosfer ince gaz katmanlarından oluşur. Bu gazlar yukarıdan aşağıya atmosferin 5 tabakasını oluşturur. Bu katmanlar sırayla; Troposfer, Stratosfer, Mezosfer, İyonosfer ve Ekzosfer olarak adlandırılır. Stratosfer, dünya yüzeyinden yaklaşık 50 km yüksekliğe kadar yayılan atmosferin en çok ikinci katmanıdır ve uçan uçaklar için idealdir. Adını dikey olarak fazla karışmayan "tabakalı" hava katmanlarından alan stratosfer, ozon tabakası sayesinde biyosferi UV radyasyonundan korumada önemli bir rol oynar. Dünya yüzeyinden 10 ila 50 km yüksekliğe kadar uzanır ancak ortalama yüksekliği 40 km'dir. Kutuplarda, stratosfer yaklaşık 8 km'de başlar.

Stratosferin alt katmanları daha soğuktur ve yukarı doğru hareket ettikçe üst katmanlar daha sıcak hale gelir. Bu, yüksekliğin artmasıyla sıcaklığın düştüğü troposfer ve atmosferin diğer katmanlarından farklıdır. Yukarı doğru hareket ederken stratosferdeki sıcaklıktaki bu düşüş, sıcaklığın tersine çevrilmesidir. Bu nedenle, stratosferde daha soğuk ve daha sıcak olmak üzere iki farklı sıcaklık katmanı veya katmanı vardır. Stratosfer adının verilmesinin nedeni budur.

Stratosfer, çalkantılı bir katman olan troposferden farklı olarak çok sakin ve kararlı bir katmandır. Bu katman, dikey hava akımlarının olmaması nedeniyle sakin ve kararlıdır. Bunun nedeni, dikey hava akımının daha sıcak (alt) katmandan daha soğuk (üst) katmana akmasıdır. Troposferde, konveksiyon akımlarının varlığı nedeniyle dikey hava her zaman yukarı doğru akar. Ancak stratosferde, sıcaklık inversiyonu vardır, bu nedenle yukarı doğru dikey hava akımı akışı yoktur veya çok azdır. Stratosferin sakinliğinin nedeni budur. Başka bir deyişle, stratosfer herhangi bir hava rahatsızlığından arındırılmıştır.

Bu katman, jet akımları adı verilen yatay hava akımlarının akışı ile karakterize edilir. Bu jet akımları(zonal rüzgarlar), batıdan doğuya doğru akan hızlı akan akıntılardır. Jet akışları yaklaşık 340 km/saat hıza sahiptir. batıdan doğuya uçan hava araçları jet akımlarından gelen itme ile hızlarını artırır. Böylece zamandan ve yakıt maliyetlerinden tasarruf edebiliyorlar. Örneğin, New York'tan İstanbul'a bir uçuş, bir jet akımı nedeniyle İstanbul'dan New York'a bir uçuştan daha az zaman alır.

Stratosfer, ozonun yaklaşık %90'ının oluştuğu bölgedir. Ozon, güneş ışınlarının stratosferde bulunan oksijen üzerindeki etkisiyle oluşan bir gazdır. Ozon, güneşin zararlı ultraviyole ışınlarını emdiği için önemlidir. Ultraviyole ışınları insan hücrelerini yok eder ve dünyadaki yaşam için zararlıdır. Böylece stratosfer dünyadaki yaşamı destekler.

Ani Stratosferik Isınma(ASI) Nedir?

Stratosferik Ani Isınma (ASI), stratosferdeki kutup sıcaklıklarında hızlı bir artış ile karakterize edilen bir olgudur. Kuzey kışında sıcaklık birkaç gün içinde birkaç düzine dereceden fazla artar. Bazı durumlarda, ısınma sırasında batılı kutup jet rüzgarları(zonal rüzgarlar) kaybolur ve doğu rüzgarları ortaya çıkar. Herhangi bir stratosfer seviyesinde, kutup sıcaklığının bir haftalık bir süre içinde 25 dereceden fazla veya daha az artması durumunda, ısınmaya "Küçük Isınma" adı verilir. Bölgesel ortalama sıcaklık, 60 derece enleminden kutuplara doğru artarsa ve net bölgesel ortalama, bölgesel rüzgarlar 60 derece enlemde 10 hPa (32 km) veya altında doğuya doğru olursa, "Büyük Isınma" olarak sınıflandırılır.

ASI'ya, troposferden yukarı doğru yayılan gezegen dalgalarının hızlı bir şekilde yükseltilmesi neden olur. Gezegensel dalgalar batıya doğru momentum biriktirir ve adyabatik ısınma nedeniyle kutup stratosferinde büyük bir ısınma üreten güçlü bir meridyen sirkülasyonu yaratır (McIntyre 1982).

Halk tabiriyle, normal şartlarda stratosferde batılı esen rüzgarlar, hava sirkülasyonu'nun batıdan doğuya ilerlemesini sağlarken, ani stratosferik ısınma ile birlikte bu rüzgarlar doğuya dönmeye başlamaktadır. Yani örnek vermek gerekecek olursak, normal şartlarda İzlanda üzerinden ülkemize gelen hava akımları bu ısınma ile birlikte rüzgarların doğulu esmeye başlamasıyla, hava akımları Sibiryadan ülkemize gelmeye başlamaktadır. Ancak her ısınmanın kendine has karakteristiği vardır ve etki ettiği yerler aynı değildir. Soğuk havalar, bu ısınmadan sonra mutlaka güney enlemlere inmektedir ancak güney enlemlerde hangi konumu etkilediği ısınmadan ısınmaya değişmektedir.

Isınma ile birlikte stratosferik kutup girdabı iki türe ayrılır. Bunlardan biri yer değiştirme(Displacement) bir diğeri ise bölünmedir(Split). Aşağıdaki görselde 21 Ocak 2006 tarihli ASI olayının Stratosferik Kutup Girdabındaki yer değiştirme olayı ve 24 Ocak 2009 tarihli ASI olayının Stratosferik Kutup Girdabındaki bölünme olayı örnek gösterilmiştir. Görseldeki oklar ise 10Hpa seviyesindeki bölgesel ve meridyonel rüzgarları tasvir etmektedir. Siyah oklar rüzgarların batılı estiğini, mavi oklar ise rüzgarların doğulu estiğini göstermektedir.

Isınmaların Genel Değerlendirmesi

Çalışma kapsamında Türkiye üzerine anormali çıkarmak için 7 il seçtim bu 7 il ülkemizde bulunan 7 farklı iklim tipi göze alınarak seçildi. Trakya karasal iklimi için Edirne, Marmara geçiş iklimi için Bursa, Akdeniz iklimi için Antalya, İç Anadolu karasal iklimi için Ankara, Karadeniz iklimi için Samsun, Doğu Anadolu karasal iklimi için Erzurum ve Güneydoğu Anadolu karasal iklimi için Diyarbakır ili seçilmiştir.

Her ısınmanın kendine özel karakteristiği olduğu için etki süreleri de değişmektedir. Isınmaların geneli baz alındığında, ısınmanın etkilerinin genellikle ısınmadan sonraki 30-40 gün içinde görüldüğü, duruma göre 60 güne kadar çıkabildiği görülmektedir. Etki süresinin anlamak için Nam Index verisi baz alınmıştır. Nam index negatif seyrettiği zaman kutup bölgesi boyunca jeopotansiyel yükseklik pozitif anormalideyken, Kutup çizgisi altında bulunan daha güney enlemlerde jeopotansiyel yükseklik negatif anormalidedir. Bu durum çalışma boyunca gözlemlediğimiz durumum tam olarak kendisidir. Nam index pozitif seyrettiği zaman ise yukarıdaki durumun tam tersi gerçekleşmektedir Kutup bölgesi jeopotansiyel yükseklik negatif anormalide, daha güney enlemler ise pozitif anormalide olmaktadır.

1980-2013 yılları arasında kış ayları içerisinde 21 tane ani stratosferik ısınma gerçekleşmiştir. Bu ısınmaların 12 tanesinde kutup girdabında yer değiştirme yaşanırken 9 tanesinde bölünme yaşanmıştır. Bu ısınmaların 19 tanesi büyük ısınma kategorisine girerken geriye kalan 1981 Şubat ve 2002 Ocak ısınmaları küçük ısınma kategorisine girmiştir. Yaşanan ısınmaların ardından ülkemizde sıcaklıklar, 6 tane ısınmada mevsim normalleri civarında seyrederken, 11 tane ısınmada mevsim normallerinin üstünde ve geriye kalan 4 ısınmada ise mevsim normallerinin altında olmuştur. Yaşanan ısınmalar ardından ülkemizde yağışlar ise 12 tane ısınmada mevsim normallerinin üstündeyken, 9 tane ısınmada mevsim normallerini altında seyretmiştir. Yaşanan ısınmalarda kutup girdabının konumu ve türü önem arz etmektedir. Yer değiştirme olayında ülkemiz hem soğuk hem sıcak ve hem yağışlı hem kurak tarafta kalabilirken, bu durumda kutup girdabının nereden nereye yer değiştirdiği irdelenmelidir. Bölünme olaylarında ise ülkemiz genellikle sıcak ve yağışlı tarafta kalmıştır ancak inceleme altında olan ısınmalarda kutup girdabının bölündüğü konumlar çoğunlukla aynı yerler olmuştur. Isınma olaylarının hepsini ele alıp ortalama bir değer çıkarmak istediğimizde, incelenen ısınma olaylarının ardından ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 0.9°C üzerinde olurken, yağışlar ise mevsim normallerine göre %9 daha fazla gerçekleşmiştir.

Devamı ve bir adet yer değiştirme ile bir adet bölünme gerçekleşen ısınmalardan örnek analiz ile alttaki mesajdan devam ediyor...(Dosya yükleme ve karakter sınırı olduğu için). Aklınıza takılan yerler varsa sorabilirsiniz. İncelemek istediğiniz başka bir ısınma varsa söyleyebilirsiniz.

Alles anzeigen

Güncel.

Zitat von Tamarisk

ben de diyorum neden herkes gülüyor yağış haritasına baktım anlamadım yağış gösteriyor model anlamadığım neyyyy

1040 lık yükseğe selam dur.(Diyagramda -15 dedigin seneryo için diyorum bunu yanlış anlaşılmasın)

Yılbaşını çıkaralım hele bi

Zitat von Tamarisk

6 ocakta +200hde -15 görebildiğim için çok mutluyum vade yaklaşıyor hocam yakında şenliğe döner buralar istikarar sürerse.

Acayip ayaz yapar o gün yıldızları sayarız cam gibi olur o havada gökyüzü.

Narsil Geçmiş olsun ağabey.

Zitat von ExcuseMe

Tarafını seç ona göre pozisyonunu al 2004 vs mini 87 mart sistemi.

Zitat von GabelBerg_10

Bende bundan istiyorum

Şiir gibi...

Zitat von Ayberk

Valla hocam eski heyecanım yok gibi ne yalan söyleyeyim. İster olsun ister olmasın tribine girdim son senelerde yediğimiz kazıklardan sonra. 2017'den sonra adamakıllı kar düşmedi buralara ve çoğu bölgeye

Girmekte çok haklısın usta inşaallah güney marmara adına iyi bi sene olur olurda geçmiş yılları unutursun.

Zitat von Ayberk

Yeter artık hocam inceldiği yerden kopsun bu saatten sonra ya herro ya merro

Yok be hocam o kadar da abartma -15 ne -20 de sen ona

Aahahahaha

O sene bu sene usta raad ol

Zitat von GabelBerg_10

Kurtarır gibi görünüyor ama Erdek bu

Erdeğe en az -15 girmeli yer sıcaklığıda -3 -5 arası oldu bitti hayırlı olsun yarım metre.

Zitat von Ayberk

Yalnız bunu sevmemek elde değil. Elle yapsak bu kadar yaparız bence

Usta sana bişe diyimmi bu hikayede yanan Erdek olur.

Zitat von ErdiE

İlkbaharın sonları ve yaza giriş hazırlığı gibi havalar. Kıştan eser yok. Hiç kış gibi hissedemiyorum.

😂😂😂

Baya insaflı davranılmış bana 433 milyon kesilmiş.

Yaza doğru hepsi gitmezse iyi puan iki kış çıkarır bizi

Merkez 9.9

Sultangazi 4.2

Donuyoruz.

Zitat von Cold.EFso

Hayırlı akşamlar arkadaşlar

Nasılsınız , iyisinizdir inşaallah

Bin birtürlü olay seyahat hadise yoğunluk vs yaşadıktan sonra ancak bağlanabildim

İlk fırsatta fikrimi paylaşmak istiyorum

Belki bu gece yada yarın bir analiz yapabilirim kendi çapımda

Saygılar selamlar

Etiketleyen dostlar gördüm hepsini çok teşekkürler ,alıntı yapamadım bir saattir kusuea bakmayın , sabrın sonu selamettir inşallah

Alles anzeigen

Usta hoşgeldin keyifler nasıl iyisin inşaallah.

Zitat von GabelBerg_10

Biber dolmasını kastediyor herhalde adam her yıl 60-70 cm görmeden rahat edemiyor

Alacağın olsun usta 50 60 aldıktan 5 10 yollamadık mı 😂😂😂

Zitat von Enes Güleç(17)

Usta sen vortex almadın mı daha yeni ne dolması

İki tane vortex aldık fakat bı siklon peşine dek etmedi be usta feryadımız bu geçen sene 60 aldık bu sene 70 alamazsak bize sormazlar mı 😂😂