2d09a72d6dff6.webp
Inactive polar vortex (Durgun polar vorteks): Polar vorteksin güçlü ve stabil olduğu durumu gösterir. Koyu mavi renkle gösterilen alan, güçlü ve merkezlenmiş bir soğuk hava girdabını temsil eder. Bu durumda, kutup havası kutup bölgesinde kalır ve orta enlemler genellikle ılıman kış koşulları yaşar.
Vortex displacement (Vorteks yer değiştirmesi / Kutup girdabı kayması): Polar vorteksin kutup merkezinden kaydığını gösterir. Kırmızı ve sarı tonlar, daha sıcak hava kütlelerinin kutup bölgesine doğru hareket ettiğini, mavi tonlar ise soğuk hava kütlesinin belirli bir yöne doğru kaydığını gösterir. Vorteksin yer değiştirmesi, genellikle stratosferdeki ısınma olaylarıyla tetiklenir. Bu durum, kutup havasının normalde olduğundan daha güneye doğru hareket etmesine neden olur.
Eğer vorteks doğuya veya güneydoğuya doğru kayarsa, kutup kaynaklı soğuk hava kütleleri Türkiye ve çevresine ulaşma potansiyeline sahip olur.
Vortex split (Vorteks bölünmesi / Kutup girdabı bölünmesi): Polar vorteksin iki veya daha fazla ayrı girdaba bölündüğü en ekstrem durumu gösterir. Görselde iki ayrı soğuk hava kütlesi (mavi/beyaz alanlar) oluştuğu görülmektedir. Bu bölünme de genellikle stratosferik ısınma ile ilişkilidir ve kutup havasının çok daha geniş bir alana yayılmasına neden olur.
AO (Arctic Oscillation - Arktik Salınım): Kuzey Kutbu üzerindeki hava basıncı ile orta enlemler (bizim olduğumuz yerler) arasındaki basınç farkıdır.
- Pozitifse (+): Kutup soğukları bir "kapı" arkasında hapsolur, bize gelmez.
- Negatifse (-): O kapı açılır ve soğuk hava güneye, yani bize doğru sarkar.
NAO (North Atlantic Oscillation - Kuzey Atlantik Salınımı): İzlanda Alçak Basıncı ile Azor Yüksek Basıncı arasındaki güç savaşıdır.
- Pozitifse (+): Batıdan gelen ılıman ve yağışlı rüzgarlar güçlüdür; hava ılık olur.
- Negatifse (-): Batı rüzgarları durur; bu da Sibirya ve Kutup soğuklarının Türkiye'ye giriş yapması için yolu temizler.
Senaryolar:
1. Aşırı Negatif Durum (AO/NAO)
Vorteks tamamen paramparça olmuş veya çok güneye inmiştir. Basınç farkları o kadar azalır ki, atmosferdeki akışlar "blokaj" dediğimiz durma noktasına gelir. Sanılanın aksine, her zaman kar getirmez. Çoğunlukla "Tuzak" durumudur. Endeksler aşırı negatife indiğinde, soğuk hava kütlesi çok ağır hareket eder ve genellikle Avrupa'nın batısına (İngiltere, İspanya, İtalya) çakılır kalır.
Batı Avrupa donarken, Türkiye bu sistemin "sıcak tarafında" kalır.

2. Hafif Negatif Durum (AO/NAO)
Bu değerlerde soğuk hava kütleleri Avrupa'nın içlerine kadar değil, tam bizim istediğimiz koridora (Balkanlar ve Karadeniz üzerinden Türkiye’ye) yönelir.

3. Nötr Durum (AO/NAO)
Endekslerin 0 (sıfır) civarında olması, atmosferin kendi doğal akışında olduğu anlamına gelir.
Aşırı bir batılı rüzgar baskısı yoktur.

4. Pozitif Durum (AO/NAO)
Vorteks çok güçlüdür ve soğuk havayı kutup dairesine hapsetmiştir.