Beiträge von OzgurArslan

Meteorolojik Model Güncelleme Saatleri
06:30-08:15 (GFS Sabah)
09:00-10:00 (ECMWF Sabah)
12:30-14:15 (GFS Öğlen)
18:30-20:15 (GFS Akşam)
21:00-22:00 (ECMWF Akşam)
00:30-02:15 (GFS Gece)

    Bu şehrin artık göçünün durdurulması, dışardan artık ikamet alınmaması elzem duruma geldi. Binaların çok yüksek yapılmaması ve rüzgarın şehre girmesine olanak sağlanması gerekiyor. Bu iş çığrından çıktı...

    Hocam Bulgaristanda dahi yüksekler dışında hiçbir yerde kar yağmadı şuanda. Kayak merkezleri orda yeni açıldı. Binaların yüksekliği etken ancak bu sene Trakya-Ege-Akdeniz çok kurak geçiyor. Barajlar için de ocakta kar yağmazsa acil önlem alınmalı.

    • Kimse yılbaşında 500 hPa’da -35, 850 hPa’da -10 değerleri varken, denizlerin bu kadar sıcak olmasının yaratacağı deniz etkisi yağışına pek odaklanmıyor.
    • Oysa deniz–atmosfer sıcaklık farkı ciddi seviyede. Bu da uygun akış yakalandığında yağışın hem daha süreklilik kazanmasına hem de yerel olarak kuvvetlenmesine neden olabilir.
    • Bu şartlarda yılbaşı civarında örtü oluşması bence gayet mümkün. Özellikle kıyıya yakın ve denize açık bölgelerde sürprizler çıkabilir.
    • Şu an tek soru işareti izobarlar. Basınç yerleşimi çok ideal değil, akış biraz oynak duruyor.
    • Ama izobarlar biraz toparlanırsa, denizin sıcak olması sistemi fazlasıyla besler. O yüzden sadece “yağış var mı yok mu” diye bakmak eksik kalıyor.
    • Kısacası, deniz sıcaklığı bu işin kilit noktası. Göz ardı edilmemeli; yılbaşında tablo kağıt üzerinde göründüğünden daha güçlü olabilir.
    • Bu sistemin Trakya’dan giriş yaparak Marmara genelini etkileyecek şekilde ilerlemesini bekliyorum. Özellikle Avrupa ile Türkiye arasında gidip gelen, net bir yön bulamayan sistemlerde Trakya çoğu zaman geçiş hattında kalıyor.
    • Uzun yıllardır Trakya’nın ciddi anlamda güçlü ve düzenli sistemler alamadığı da ortada. Birçok sistem ya Balkanlar’da zayıflıyor ya da doğuya kayarak Trakya’yı teğet geçiyor. Bu nedenle bu tarz bir sistemin Trakya’dan başlaması bana daha olası geliyor.
    • Avrupa üzerinde oluşup Türkiye’ye doğru sarkan sistemlerin büyük kısmı Marmara’ya ulaşmadan önce ilk etkisini Trakya’da gösteriyor. Özellikle orta Avrupa–Balkanlar hattında dalgalanan sistemlerde Trakya merkezde kalıyor.
    • Jet akımının konumu da bu düşünceyi destekliyor. Jet akımı Marmara’nın kuzeyinden veya Trakya üzerinden geçtiğinde sistemler ya burada derinleşiyor ya da yön değiştiriyor.
    • Marmara’yı etkileyen birçok sistemin geçmiş örneklerine bakıldığında, çoğunun önce Trakya’yı etkileyip ardından doğuya doğru yayıldığı görülüyor. Bu da bu senaryo için önemli bir referans.
    • Sonuç olarak, Avrupa ve Türkiye arasında kararsız kalan bu sistemin Trakya’dan başlayarak Marmara geneline yayılması ve en istikrarlı etkinin yine Trakya tarafında görülmesi bana oldukça muhtemel geliyor.

    Dün bahsetmiştim arkadaşlar, sistem Trakya kökenli olacak %85 öyle gözüküyor. Marmaraya yayılacak ancak Boludan sonrası şanssız hal alacak gibi…

    Bu arada yanlış anlaşılmasın arkadaşlar. Boludan sonrası şansız demek istediğim kıyılardır. Zaten Ocak ayı itibari ile iç bölgeler her yağışta kar almaktadır.

    • Bu sistemin Trakya’dan giriş yaparak Marmara genelini etkileyecek şekilde ilerlemesini bekliyorum. Özellikle Avrupa ile Türkiye arasında gidip gelen, net bir yön bulamayan sistemlerde Trakya çoğu zaman geçiş hattında kalıyor.
    • Uzun yıllardır Trakya’nın ciddi anlamda güçlü ve düzenli sistemler alamadığı da ortada. Birçok sistem ya Balkanlar’da zayıflıyor ya da doğuya kayarak Trakya’yı teğet geçiyor. Bu nedenle bu tarz bir sistemin Trakya’dan başlaması bana daha olası geliyor.
    • Avrupa üzerinde oluşup Türkiye’ye doğru sarkan sistemlerin büyük kısmı Marmara’ya ulaşmadan önce ilk etkisini Trakya’da gösteriyor. Özellikle orta Avrupa–Balkanlar hattında dalgalanan sistemlerde Trakya merkezde kalıyor.
    • Jet akımının konumu da bu düşünceyi destekliyor. Jet akımı Marmara’nın kuzeyinden veya Trakya üzerinden geçtiğinde sistemler ya burada derinleşiyor ya da yön değiştiriyor.
    • Marmara’yı etkileyen birçok sistemin geçmiş örneklerine bakıldığında, çoğunun önce Trakya’yı etkileyip ardından doğuya doğru yayıldığı görülüyor. Bu da bu senaryo için önemli bir referans.
    • Sonuç olarak, Avrupa ve Türkiye arasında kararsız kalan bu sistemin Trakya’dan başlayarak Marmara geneline yayılması ve en istikrarlı etkinin yine Trakya tarafında görülmesi bana oldukça muhtemel geliyor.

    Dün bahsetmiştim arkadaşlar, sistem Trakya kökenli olacak %85 öyle gözüküyor. Marmaraya yayılacak ancak Boludan sonrası şanssız hal alacak gibi…

    • Bu sistemin Trakya’dan giriş yaparak Marmara genelini etkileyecek şekilde ilerlemesini bekliyorum. Özellikle Avrupa ile Türkiye arasında gidip gelen, net bir yön bulamayan sistemlerde Trakya çoğu zaman geçiş hattında kalıyor.
    • Uzun yıllardır Trakya’nın ciddi anlamda güçlü ve düzenli sistemler alamadığı da ortada. Birçok sistem ya Balkanlar’da zayıflıyor ya da doğuya kayarak Trakya’yı teğet geçiyor. Bu nedenle bu tarz bir sistemin Trakya’dan başlaması bana daha olası geliyor.
    • Avrupa üzerinde oluşup Türkiye’ye doğru sarkan sistemlerin büyük kısmı Marmara’ya ulaşmadan önce ilk etkisini Trakya’da gösteriyor. Özellikle orta Avrupa–Balkanlar hattında dalgalanan sistemlerde Trakya merkezde kalıyor.
    • Jet akımının konumu da bu düşünceyi destekliyor. Jet akımı Marmara’nın kuzeyinden veya Trakya üzerinden geçtiğinde sistemler ya burada derinleşiyor ya da yön değiştiriyor.
    • Marmara’yı etkileyen birçok sistemin geçmiş örneklerine bakıldığında, çoğunun önce Trakya’yı etkileyip ardından doğuya doğru yayıldığı görülüyor. Bu da bu senaryo için önemli bir referans.
    • Sonuç olarak, Avrupa ve Türkiye arasında kararsız kalan bu sistemin Trakya’dan başlayarak Marmara geneline yayılması ve en istikrarlı etkinin yine Trakya tarafında görülmesi bana oldukça muhtemel geliyor.

    Arkadaşlar burda kimseye kızmamıza gerek yok hocalarımız da modellere bakarak sonuca varmaktadır ancak şunu anlamalıyız ki her sene modellere güven kalmadı yerine bunu artık heran değişbilir olarak kabul edebilmeliyiz. Son 3-5 güne kadar çizgiler de doğrusallık yok ise olma ihtimali yoktur ancak modellerdeki senaryoların 3-5 günden sonrası çizgiler aşağı ve yukarı yönlü olması çok ise bu bütün senaryoların yaşanabileceği anlamına gelir. Ana senaryonun kar yağışını göstermesi onun kesin geleceği anlamına gelmiyor. Diğer senaryoların da değerlendirilmesinde fayda vardır. Ne yazık ki 10 gün öncesini bilen bir hava teknolojisi yok zaten olsaydı günümüz şartlarında geliştirildi. Havaforum ailesi olarak genel olarak herkes modelleri inceleyebiliyor ancak hayal kırıklığı yaşamamak adına 3-5 gün arasına odaklanmanızı tavsiye ediyorum. İstanbul 20 milyon insanın yaşadığı bir şehir ve iklimsel olarak da sürekli soğuk havaların geldiği bir şehir değildir. Bu sebep ile kışın 3 veya 4 sistemle kapatmak idealdir.

    Modeller ne kadar geliştirilebilir?


    Evet, bu amaca yönelik daha gelişmiş modeller geliştirilebilir; ancak bu modellerin 10–15 gün sonrasını kesin olarak tahmin etmesi mümkün değildir. Bunun nedeni teknik değil, atmosferin fiziksel ve matematiksel yapısıdır.

    Atmosfer kaotik bir sistemdir. Başlangıç koşullarındaki çok küçük belirsizlikler zamanla büyür ve yaklaşık 7–10 gün sonra tahmin edilebilirliği ciddi biçimde sınırlar. Bu sınır, mevcut teknolojiden bağımsızdır ve teorik bir üst sınır olarak kabul edilir.

    Bununla birlikte geliştirilebilecek olan şey, belirsizliği daha doğru ve anlamlı biçimde ifade eden modellerdir. Yeni nesil yaklaşımlar:

    • Ensemble tahminlerini daha iyi ağırlıklandırmayı,
    • Fiziksel modeller ile yapay zekâ destekli hata düzeltmeyi,
    • Günlük olaylar yerine atmosferik rejimleri (örneğin blokajlar, jet akımı düzenleri) öngörmeyi hedefler.

    Bu tür modeller, “şu gün kar yağacak” gibi kesin ifadeler yerine,
    “belirli bir zaman aralığında soğuk hava veya kar olasılığı artıyor” şeklinde olasılıksal ve daha güvenilir sonuçlar üretir.

    Sonuç olarak, geliştirilecek modeller belirsizliği ortadan kaldıramaz, ancak onu daha doğru tanımlayabilir ve daha faydalı hale getirebilir. Bu, atmosfer biliminin ulaşabileceği en gerçekçi ve bilimsel yaklaşımdır.

    🌍 Hava Modelleri Neden 3–5 Günden Sonra Değişkenleşir ve Neden Birbirinden Farklı Sonuç Verir?

    Hava tahminlerindeki belirsizlik iki temel nedenden kaynaklanır:

    Zitat

    (1) Atmosferin doğası gereği kaotik olması
    (2) Modellerin birbirinden farklı şekilde çalışması

    Aşağıda tüm süreci tek bir bütün halinde açıklıyorum.


    1️⃣ Atmosfer Kaotiktir (Kelebek Etkisi)

    Atmosfer, milyonlarca değişkenin aynı anda etkileştiği dev bir sistemdir.
    Başlangıçtaki çok küçük bir ölçüm hatası bile, 3–5 gün içinde büyüyerek hava tahminini değiştirir.

    Bu yüzden:

    • 0–2 gün: Çok isabetli
    • 3–5 gün: Güvenilir ama dalgalanmalar başlar
    • 5–7 gün: Belirsizlik hızla artar
    • 7+ gün: Sadece trend gösterir, kesinlik yoktur

    Bu durum tüm modellere aittir; farkın kaynağı ikinci başlıktaki model farklılıklarıdır.


    2️⃣ Modeller Neden Birbirinden Farklı Sonuç Veriyor?

    Aynı atmosferi tahmin etseler bile her model onu başka bir gözle görür. Bunu belirleyen beş ana unsur vardır:


    🟦 A. Çözünürlük farkı (Grid boyutu)

    Her model dünyayı karelere bölerek hesap yapar.

    • İnce grid = daha detaylı → siklonları, soğuk cebpleri, yağış bantlarını daha iyi görür
    • Kaba grid = detayları ortalama alır → daha düz (ortalama) sonuç verir

    Örnek çözünürlükler:

    ModelÇözünürlük (yaklaşık)
    ECMWF~9 km
    ICON~13 km
    GFS~13–25 km (bölgeye göre)
    UKMET~10 km
    JMA GSM~20 km
    CMC (GEM)~25 km
    NAVGEM~35 km

    ECMWF veya UKMET gibi yüksek çözünürlüklü modeller soğuk havayı daha doğru yakalarken, JMA veya GFS bazen daha ılıman senaryo gösterebilir.


    🟩 B. Farklı fiziksel hesaplamalar (Parametreleşme)

    Her model bulut oluşumu, türbülans, yağış, güneş radyasyonu gibi karmaşık fiziksel süreçleri kendi formülleriylehesaplar.

    • Bir model bulutları daha yoğun hesaplar → hava daha serin çıkar
    • Diğeri radyasyonu daha fazla geçirir → hava sıcak çıkar
    • Bir model yağış için düşük eşik kullanır → daha fazla yağış verir
    • Başkası yüksek eşik kullanır → az yağış verir

    Bu yüzden modeller aynı günde bile farklı sıcaklık / yağış gösterebilir.


    🟨 C. Farklı başlangıç verileri

    Model çalışmaya başlarken dünya atmosferinin o anki halinin yüklenmesine initial condition denir.

    Her model:

    • Farklı uydu verileri
    • Farklı radar ağırlıkları
    • Farklı deniz sıcaklığı analizleri
    • Farklı kar örtüsü haritaları

    kullanır.

    Başlangıçtaki çok küçük bir ayrım, 48–72 saat sonra büyük farklılığa dönüşebilir.

    Bu, modellerin ayrışmasının en temel sebeplerindendir.


    🟥 D. Jet akımı ve kısa dalgaları çözme farkları

    Jet akımı (yüksek irtifa rüzgârı) soğuk ve sıcak hava paketlerini taşır.
    Modeller jet akımının konumunu farklı çözünce:

    • Bir model soğuk havayı daha güneye indirir → soğuk senaryo
    • Diğeri kuzeyde tutar → ılık senaryo

    Bu özellikle Türkiye gibi orta enlem ülkelerinde büyük fark yaratır.


    🟪 E. Model karakteri (Bias)

    Her modelin kendi “kişiliği” vardır.

    ✔ ECMWF

    • En stabil ve genelde en doğru
    • Soğuk havaları iyi yakalar
    • Basınç sistemlerini en doğru konumlandıran model

    ✔ GFS

    • Senaryolar arasında çok oynaktır
    • Soğukları bazen abartabilir
    • Trendleri hızlı değiştirir

    ✔ ICON (Almanya)

    • Avrupa’da iyi çalışır
    • Yağış modellerinde güçlüdür

    ✔ UKMET (İngiltere)

    • Kısa vadede çok başarılı
    • Jet akımı çözümünde en iyi modellerden

    ✔ JMA (Japonya)

    • Doğu Asya’da güçlü
    • Küreselde daha ılıman sonuçlar verme eğiliminde
    • Soğuk dalgaları geç görür

    ✔ CMC/GEM (Kanada)

    • Zaman zaman aşırı uç tahmin verebilir
    • Sisteme hassastır

    ✔ NAVGEM (ABD Deniz Kuvvetleri)

    • Basitleştirilmiş model
    • Genelde destek amaçlı kullanılır

    🔵 TÜM NEDENLERİ BİRLEŞTİRİRSEK

    Hava modelleri 3–5 günden sonra değişkenleşir çünkü:

    ✔ Atmosfer kaotik → küçük hata büyür
    ✔ Modellerin başlangıç verileri farklı → senaryolar ayrılır
    ✔ Her model atmosferi farklı çözünürlükle görür
    ✔ Fizik hesaplamaları farklıdır
    ✔ Jet akımını her model farklı yakalar
    ✔ Model karakterleri birbirinden ayrıdır

    Bu nedenle aynı tarihte ECMWF soğuk verirken, GFS sıcak; JMA ılıman; ICON daha yağışlı gösterebilir.


    🔍 Peki meteorologlar ne yapıyor?

    Profesyoneller tek modele bakmaz.
    Şunlara bakarlar:

    ► Çoklu model ortalamaları

    ► Ensemble (topluluk tahminleri)

    ► Mevsimsel bias düzeltmeleri

    ► Jet akımı analizleri

    ► Aynı modeldeki koşu tekrarları

    Gerçek tahmin, bu analizlerin birleşimidir.

    Bu 18 aralık çıktısı mı o halde bu çıktıya göre 15 cm kar hayırlı olsun diyebiliriz şimdiden

    Acele etmeyelim tabi ki bu durum için ama muhtemelen bu sistemi alıcaz, özellikle bu şekilde gelmesi durumunda İstanbuldaki deniz suyu sıcaklığından çok sağlam Dek yağışı yapar. Havalar sonbaharda mevsim normallerinin üzerinde devam etti çünkü denizlerde haliyle sıcak kaldı. Ancak sinyaller çok güçlü. Gfs ve Emcwfnin değişeceğinden eminim, İnşallah istediğimiz gibi olur 🙏🏻