İzmir ve Civarında Deprem Üreten Diri Faylar
Ramazan DEMİRTAŞ hocamızın 2020 yılı içerisinde yapmış olduğu açıklamaların kısa bir özetini aşağıda sizler ile paylaşıyorum.
- İzmir ve civarında uzunlukları 12 km ile 27 km arasında değişen 14 diri fay var,
- Bu faylar aletsel dönemde 5.5 ile 6.5 aralığında; ortalama 6.0 büyüklüğünde depremler üretti.
- Bu fayların 6.5-7.0 büyüklükte deprem üretme potansiyelleri var,
- 10 Temmuz 1688 İzmir depreminde (M6.8) 5 bin kişi;
- 4 Nisan 1739 Foça depreminde (M6.8) 1500 kişi hayatını kaybetti,
- Her bir fayın tehlike parametrelerinden bahsetmeden, sadece fay sayısı ve fay uzunluklarını esas alarak, "6.5-7.0 büyüklüğünde depremler üretir" şeklinde açıklama yaparsanız, günümüzde olmayacak hayali riskler oluşturur, sadece insanların sağlığını ve psikolojisini bozarsınız.
Fayların tehlike dilinden konuşursak, gerçek deprem tehlike ve risklerinden bahsetmeye başlarız.
İzmir ve civarındaki 14 fay hakkında tehlike parametreleri açısından ne biliyoruz, ne bilmiyoruz?
- Fay uzunluklarını biliyoruz
- Kırık uzunluklarına göre üretebilecekleri deprem büyüklüklerini biliyoruz.
Deprem tehlike parametrelerinin en önemli parametreleri olan;
- Her bir fayın yıllık kayma hızlarını bilmiyoruz
- Her bir fayın deprem yinelenme aralıklarını bilmiyoruz
-H er bir fayın en son ürettiği deprem tarihlerini bilmiyoruz.
- İzmir Fayı üzerinde olduğu düşünülen 1688 depreminden bu yana 332 yıl geçmiş durumda..
Peki..
-1688 benzeri bir deprem hangi aralıklarla tekrarlanır? Kayma hızlarını her ne kadar bilmesek bile, İzmir çevresindeki fayların yıllık kayma hızlarının 1/2 mm/yıl ile milimetrenin onda-yüzde mertebeleri aralığında değiştiğini söyleyebiliriz.
1688 depreminin büyüklüğünü M 6.8 ve atımı da 1.0 m kabul edersek,
-1 metrelik atım 1-2mm/yıl ile ancak 500-1000 yıl;
-0.5 mm/yıl olsa 2 bin yılda bir tekrarlanabilir.
Dolayısıyla, yıllık kayma hızı ve deprem tekrarlanma aralığı belirtilmeden, 500-2000 bin yıl tekrarlanma aralığı olan İzmir fayındaki
1688 depremini "332 yıl geçti" gerekçesi gösterilerek, İzmir fayında deprem tehlikesi yüksek demek, sadece bilimsel bir aldatmacadır.
İzmir ve çevresinde 12 km ile 27 km uzunlukları olan faylar
-M 5.0 ile M 6.0 aralığında
-Maksimum M 6.8
-Ortalama M 6.5
büyüklüğünde depremler üretmiştir.
-5.5 ile 6.0 arası depremler 20cm-50 cm atım
0.5mm/yıl=400/1000 yıl
2mm/yıl=100/250 yıl
6.0 ile 6.5 arası depremler 50cm-80 cm atım
0.5mm/yıl=1000/1600 yıl
2mm/yıl=250/400 yıl
6.5 ile 6.8 arası depremler 80cm->1.0m atım
0.5mm/yıl=1600/2000 yıl
2mm/yıl=400/500 yıl
Görüldüğü üzere;
-0.5 mm/yıl kayma hızı ile M6.0-6.8 aralığındaki depremler 1000-2000 yıl;
-2 mm/yıl kayma hızı ile M6.0-6.8 aralığındaki depremler 250-500 yıl
aralıklarla tekrarlanmaktadır.
Tehlike parametreleri ile ifade edildiğinde, İzmir ve civarında 1688
benzeri M 6.8 büyüklüğündeki depremlerin en az 500 yılda bir
tekrarlanabileceği söylenebilir.
"332 yıl geçti" demek çok bir şey ifade etmiyor.
-Görüldüğü üzere, fayları tehlike parametreleri ile ifade ederseniz, ancak deprem tehlikesi anlam kazanıyor.
-Diğer türlüsü hayali tehlike ve risk üretmekten öteye gitmiyor.
-Tehlike parametreleri belirtilmeden açıklanan deprem tehlike ve risklerine itibar etmeyin.