Tarihte bugün, 8 Ağustos 1303 tarihinde konumu tam olarak bilinemesede Girit'in Akdeniz açıklarında Mw 8.3 (?) büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bir deprem meydana geldi. (2. görselde yıldız ile işaretlenmiş yer depremin merkez üssü olduğu tahmin ediliyor.)
Bu depreme dair yazılı kaynaklar var. Girit'in daha doğrusu Helen Yayı'nın son günlerde gündem olması nedeniyle bu deprem hakkında yapılmış bir çalışmayı/makaleyi paylaşmak istiyorum:
Bu depremde, Girit, Rodos, çevre adalarda ve Yunanistan'da ciddi yıkım olduğundan, Mısır'ın tüm Akdeniz kıyılarındaki şehirlerinin ciddi bir hasar aldığı ve Kahire'de minarelerin yıkıldığından, Suriye ve hatta Filistin'de bazı kalelerin surları yıkıldığından ve İstanbul'da (Konstantinopolis) hafif bir sarsıntı hissedildiği de rapor edilmiş.
Tsunami konusunda ise 2006 yılında yapılan bir çalışmada bu depremden sonra Mısır, İskenderiye şehrinde 7 metreden daha büyük yaklaşık 9 metrelik tsunami dalgasının şehri vurduğuna dair bir tsunami modeli ortaya çıkarıldı (1. Görsel) Bu çalışmanın kaynağı : Numerical computations of 1303 tsunamigenic propagation towards Alexandria, Egyptian Coast - ScienceDirect
Tsunami model çalışmalarında ülkemizin Ege ve Akdeniz kıyılarını etkileyebilecek bir tsunami Akdeniz'in güney kıyılarını Mısır'ın İskenderiye şehrini etkilediği gibi "çok güçlü" olmayacaktır.
Bu deprem nedeniyle sadece Girit'te 4000 kişinin hayatını kaybettiği, diğer yerlerde başta Mısır ve Rodos olmak üzere bu sayının çok daha fazla olduğu tahmin ediliyor. (2. Görselde bazı şehirlerin aldığı hasarlar belirtilmiş.)
Bu makalenin linki :
The large earthquake of 8 August 1303 in Crete: seismic scenario and tsunami in the Mediterranean area | Journal of Seismology (springer.com)
Ülkemizin Ege kıyılarını etkilemesi olası olan tsunami sadece olası Girit Depreminde olmayacak.
Yine Girit'in kuzeyinde, Ege Denizi'nde ve Türk karasına 180 km uzakta olan Santorini volkanı/kalderasında bir Tsunami riski ile ilgili zamanında bir bilimsel çalışma yapılmıştı.
Santorini için volkanik hareketlilikte ya da büyük bir deprem meydana geldiği zaman çok büyük bir kütle hareketi (toprak kayması/heyelan) meydana gelmesi bekleniyor. Bu kütle hareketinden sonra sadece Santorini kalderası içerisinde 100 metreyi geçen bir Mega Tsunami bekleniyor (3. Görsel). Fakat Ege Denizi'nde çok sayıda ada olduğu için Türkiye'nin Ege kıyılarına maksimum 1.2 metre yüksekliğinde bir tsunami vurması tahmin ediliyor.
Bu makalenin linki :
Landslide Induced Tsunami Hazard at Volcanoes: the Case of Santorini | Pure and Applied Geophysics (springer.com)
1303 Girit Depremi'nden sonra Mısır'ın İskenderiye (Alexandria) şehrini etkileyen tsunami model çalışması:


