Dün gece tam 843 istasyonda (77 şehir) gece sıcaklık rekorları kırıldı.
Bugün güncellenen ECMWF modelinin El Nino olayı için bakılan Nino 3.4 bölgesi tahminine baktığımızda Mega El Nino olayının önümüzdeki ay tarihi bir rekorla zirve noktasına ulaştıktan sonra Mayıs ayına kadar rekor bir şekilde +2.5°C'nin üstünde olmasını tahmin ediyor.
Bu durum nedeniyle 2027 senesinin kayıtlı tarihte şimdiye kadarki En Sıcak Sene olacağını söylemek zor değil...
ECMWF kasım ayındaki tahmininde Doğu Pasifik merkezli ikiz tepe noktasına ulaşan El Nino ihtimalini daha da güçlendirmiş.
Süper El Nino senesi olan 1982-1983 senesinde de 1983 Haziran ayında tekrardan burada güçlü bir ısınma olmuş ve ikiz tepe noktasına ulaşan El Nino yaşanmıştı.
Ancak bu seneki tarihi Mega el ninodan sonra yine böylesine çok güçlü bir ısınma ile önceki olaylara göre daha güçlü bir şekilde gerçekleşeceği için tarihi bir olay olacak gibi duruyor.
Nino 3.4 bölgesinde ise son duruma baktığımızda ise Mayıs ayına kadar +2.5°C vermiş, bu durum bile kendi başına bir rekor. Dünya genelinde rekor kıran aşırı sıcaklıklar, aşırı yağışlar ve sel vb. aşırı hava olayları kaçınılmaz olacak.
Değerli dostlar, bu konuda: RE: Veri Paylaşım ve Değerlendirme Merkezi ve pek çok çeşitli konuda AMOC hakkında özellikle Hakemli Bilimsel Dergilerde yayımlanan son güncel makaleleri hep paylaşmıştım. Şimdi ise yine AMOC konusunun açıldığını görünce AMOC yavaşlıyor mu, çöküyor mü, ne oluyor, eğer yavaşlaması ve çökmesi durumunda ne olacak, bizi neler bekliyor vb. bunlar hakkında olabildiğince kısa, net ve anlaşılır bir yazı yazmak istiyorum. Bu yazımın en sonunda ise oturduğunuz şehrin ve Dünya'nın herhangi bir yerinin AMOC çökmesinden sonra sıcaklıkların nasıl değiştiğine dair bakabileceğiniz bir sitenin linkini koyacağım. Ayrıca yazımda kullandığım tüm kaynakların linklerini de en sona koyacağım.
Dünya'nın 1880-2025 yılları arasındaki deniz suyu sıcaklık değişimine baktığımızda Grönland'ın altındaki normallerin altında gözüken yer ya da soğuk leke olarak bilinen yer aslında orası hep öyle gözüküyor. Yani Dünya'daki tüm denizlerin sıcaklık ortalaması artmasına rağmen o bölge hep soğuk kalmaya devam etmiş. (1. Görsel)
İklim modellerinin (CMP5) küresel ısınma senaryolarında buradaki soğuk lekenin, AMOC olayının zayıflamasıyla güçlü bir korelasyon olduğu desteklendi.
2. Görselde ise yine bu bölgenin haritasını koydum: Buradaki üstteki 2 harita deniz yüzeyi sıcaklığı trendini ve aşağıdaki 2 harita ise yine aynı döneme ait yüzey okyanus ısı akısı trendi var. Yani buradaki haritalardan anlıyoruz ki: 1955-2022 döneminde soğuk leke biraz daha sıcak bir merkeze sahipken, 1993-2022 seneleri arasında soğuk lekenin olduğu yerin merkezi biraz daha soğumuş yani AMOC bu bölgeye biraz daha az ısı taşımaya başlamış ve bu bölgenin artık atmosfere daha az ısı vermekte olduğunu görüyoruz.
Özellikle 1990'lardan sonra bu bölgede soğumanın artık yüzeyde değil, derinliklere hatta 5 km derinliğe kadar bölgenin artık soğumaya başladığını görüyoruz. (3. Görsel)
Çöküşün tam olarak ne zaman gerçekleşeceğine dair kesin bir şey söylenemese de, bazı modellerde bu durum 2065 civarında olabileceğini tahmin etse de, genel olarak diğer modellerin 2100'den önce bir çöküş beklenmediği yönünde ancak giderek yavaşlanması bekliyor. Hatta 2050'den sonra güçlü bir yavaşlamayla karşılaşabiliriz.
AMOC olayının çökmesinden sonra sadece Yaz aylarında neler beklendiğine dair yapılmış çalışmalarda mevcut. Bu çalışmalarda Kuzey Afrika ve Muson bölgesi çalışılmış. AMOC çökmesinde sonra Musonların önemli ölçüde zayıflaması bekleniyor (4. görsel).
Genel olarak yavaşlamasından sonra Türkiye'nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzasında yıllık ortalamaya göre Yağışların Azalması beklenmekte ama yine de kısa sürede ciddi yağışlar bırakan sistemlerin görülmesi tahmin ediliyor. (5. Görsel)
Yani kısacası:
AMOC olayının tam olarak çöküşünü 2100'den sonra olması beklendiği için bizler göremeyeceğiz gibi duruyor. Ancak yavaşlamasına şahit olacağız ve bu durumun etkilerini büyük ihtimalle 20-30 sene sonradan itibaren başta Batı ve Kuzey Avrupa olmak üzere yavaştan hissetmeye başlayacağız gibi duruyor. Yani buralarda sıcaklık ortalamaları önceki senelere göre düşecek gibi duruyor.
Güçlü yavaşlama olayından sonra ve özellikle çökme olayından sonra Türkiye yıllık sıcaklık ortalamasına göre biraz daha düşük sıcaklıklara ve yine yıllık yağış ortalamasına göre daha az yağış alması tahmin ediliyor fakat kışın soğuk hava dalgası da gelecek, yazın aşırı sıcaklıklarda gelecek ve kısa sürede ciddi yağışlarda görülecek yani daha düzensiz sıcaklık rejimi ve daha düzensiz bir yağış rejimine sahip olacağız. Özellikle Avrupa başta olmak üzere pek çok yerde Tarım yapmak çok zorlaşacak.
Eğer AMOC günümüzde çökseydi bu durumun etkileri daha ciddi olacaktı ancak 2100'den sonra Küresel ısınma çok ciddi şekilde artacağı için bu çökme olayının Dünya genelinde (özellikle Avrupa hariç) önemli bir şekilde soğumaya neden olamayacağı yönünde. Yani 2100'den sonra AMOC çökmesi bile çok hızlı bir şekilde artan Küresel Isınma'nın önüne geçebilecek bir engel gibi durmuyor... (6. Görsel)
Dünya'nın herhangi bir yerinde küresel sıcaklık ortalaması +2°C'e ulaştıktan sonra AMOC olayının çökmesiyle sıcaklıkların nasıl değişeceğine bakabileceğiniz sitenin linki: https://amocscenarios.org/?lat=41&lon=40…&metric=temp_2m
Hocam bölünmemi bizim için daha iyi yoksa birleşmemi ayrıca bu konu için ayrı bilgilendirici konu başlığı var mı?
Bu konu hakkında oldukça anlaşılır bir konu açılmıştı: RE: (SSW) Ani Stratosferik Isınma Olayının Türkiye Üzerine Etkileri . Hatta SSW olayından sonra Türkiye'ye etkileri nasıl oluyor hakkında güzel bir anlatım yapılmıştı. Ancak yazısı dursada çoğu görseller silinmiş. Isınmalardan sonra 30-45-60 gün içerisinde neler olduğu yazıyor. Yine de major ısınmalardan 0-20 gün sonra sıcaklık değişimleri ve basınç değişimleri nasıl değiştiğine dair görsel duruyor, diğer yazılarda ise görsel olmasada Isınmalardan sonra Türkiye'yi nasıl etkilediğine dair güzel yazılar var. Hatta 2006 Ocak SSW ve 2009 Ocak SSW olayında Türkiye hakkında incelemeleri yapılmış. Türkiye için kesin olarak bölünme veya yer değiştirmeden daha iyi diyemiyoruz. Yaşanan ısınmalarda kutup girdabının konumu ve türü önemli. Aşağıya bu konunun linkini bırakıyorum oradan ulaşabilirsiniz:
Hatta Enes hocanın yazısından bir paragrafı kopyalıyorum:
1980-2013 yılları arasında kış ayları içerisinde 21 tane ani stratosferik ısınma gerçekleşmiştir. Bu ısınmaların 12 tanesinde kutup girdabında yer değiştirme yaşanırken 9 tanesinde bölünme yaşanmıştır. Bu ısınmaların 19 tanesi büyük ısınma kategorisine girerken geriye kalan 1981 Şubat ve 2002 Ocak ısınmaları küçük ısınma kategorisine girmiştir. Yaşanan ısınmaların ardından ülkemizde sıcaklıklar, 6 tane ısınmada mevsim normalleri civarında seyrederken, 11 tane ısınmada mevsim normallerinin üstünde ve geriye kalan 4 ısınmada ise mevsim normallerinin altında olmuştur. Yaşanan ısınmalar ardından ülkemizde yağışlar ise 12 tane ısınmada mevsim normallerinin üstündeyken, 9 tane ısınmada mevsim normallerini altında seyretmiştir. Yaşanan ısınmalarda kutup girdabının konumu ve türü önem arz etmektedir. Yer değiştirme olayında ülkemiz hem soğuk hem sıcak ve hem yağışlı hem kurak tarafta kalabilirken, bu durumda kutup girdabının nereden nereye yer değiştirdiği irdelenmelidir. Bölünme olaylarında ise ülkemiz genellikle sıcak ve yağışlı tarafta kalmıştır ancak inceleme altında olan ısınmalarda kutup girdabının bölündüğü konumlar çoğunlukla aynı yerler olmuştur. Isınma olaylarının hepsini ele alıp ortalama bir değer çıkarmak istediğimizde, incelenen ısınma olaylarının ardından ülkemizde sıcaklıklar mevsim normallerinin 0.9°C üzerinde olurken, yağışlar ise mevsim normallerine göre %9 daha fazla gerçekleşmiştir.
(Merhaba arkadaşlar, normal şartlarda böyle bir konuyu açmayı düşünmüyordum ancak muhtemelen Hakan abi aramızda olsaydı ve bu konuyu görseydi mutlu olurdu diye düşündüm. Bu yüzden onun hatırına konuyu açmaya karar verdim. Bu çalışma aslında üniversitede bitirme ödevim için yaptığım bir çalışmanın bir kısmı. Ani stratosferik ısınma nedir? ülkemize etkileri nasıldır? gibi soruların cevaplarını bulabileceksiniz ve bir kaç ısınmayı inceleyeceğiz.)
Hocam o yağışın yaklaşık bir 500mm lik bir kısmını geçenkiş sel yapan sistemde 3-4 günde almıştık.
Doğrudur hocam. Özellikle orografik etkiylede kısa sürede ciddi yağış düşmüştü.
Hatta verileri tekrardan inceleyince bu istasyonda Eylül ayında 27-28-29 Eylül'de de yine 3 günde yaklaşık 387 mm+ yağış düştüğünü gördüm.
Eğer bu sistemleri kışın alsaydık bölgede sağlam bir kar kalınlığı olurdu.
Yani toplam yağış verisi aralığını 25 Eylül - 31 Ekim yaparsak Kartepe Kayak Merkezi istasyonundaki toplam yağış miktarı yaklaşık 932 mm'yi geçiyor.
Kartepe'nin yıllık yağış miktarı 1000 mm'in+ üstündedir, sadece bu iki sistemde yaklaşık 932 mm+ yağış almış. Bu bölge için sadece Eylül sonu ve Ekim ayındaki yani 2 hafta arayla hem her sistem kendi içinde yani iki sistemde de 72 saat gibi sürede hem de toplam yağış olarak bu değerler rekor değerinde ekstrem değerler.
Judah Cohen'in çalıştırdığı modele göre 14 Kasım - 20 Kasım arası Avrupa'ya (Doğu Avrupa daha şanslı gözüküyor) bir sistem inebileceği konusunda destek geldi. Takibe devam.
Dün yani 27 Ekim 2026 tarihinde ülkemizin batısı özellikle Marmara ve Ege Bölgesinde sıcaklıklar mevsim normallerinin altındayken, ülkemizin diğer yerlerinde ise sıcaklık rekorları kırıldı.
Dün gece tam 633 istasyonda (66 şehir) gece sıcaklık rekorları kırıldı. Osmaniye, Düziçi'nde gece en düşük sıcaklık 24.1°C oldu.
Dün tam 85 istasyonda (15 şehir) gündüz sıcaklık rekorları kırıldı.
Yanlışlık olabilir mi acaba, yakınlarda hiçbir istasyon bu şekilde yüksek yağış almamış.
Ben bir hata olduğunu düşünüyorum.
Evet çevre istasyonlara göre oldukça fazla yağış almış gözüküyor. Hatta kayıtlara göre bu 140,6 mm yağışı 11.40-13.30 arasında almış. Yani sadece 2 saatte bu yağış düşmüş gözüküyor.
Aşağıya çevre istasyonlardaki yağış miktarlarının olduğu 1. Görseldeki haritayı koyuyorum: Sol taraftaki 140.6 mm yazan yer bizim baktığımız Aydın, Karpuzlu.
Yine 1. görselde sağ tarafta ise Muğla, Dalaman (145.7 mm yazan yer) ve Denizli Kayak Merkezine (125.9 mm yazan yer) kadar olan kısımda oldukça fazla yağış miktarını görüyoruz. Buradaki değerler normal ve beklenen değerlerdi.
Şimdi Aydın, Karpuzlu istasyonuna tekrar dönecek olursak; 2 saatte 140 mm gerçekten ciddi bir değer. Eğer 2 saatte 140 mm olsaydı bizim bu bölgeden kesinlikle Sel haberleri almamız gerekiyordu. Son 6 saatteki radar görüntüsünü tek tek inceledim. Karpuzlu ilçe merkezi ilk olarak en etkili yağışını 11.42'de alıyor ve 10 dk sonra güncellenen meteoroloji istasyonunda 18 mm kaydedilmiş gözüküyor. Yine yağış etkili olmaya devam ederken 12.18'de istasyon tekrardan güncelleniyor ve bu sefer yağış kaydedilen miktarı 64 mm'ye çıkıyor. İşte ne oluyorsa burada olmaya başlıyor. Ancak radar görüntülerine göre etrafındaki meteoroloji istasyonlarındada yağışlar devam ederken değerler 5-20 mm arasında değişiyor. Zaten radar görüntülerine göre de burada bu kadar yağış bırakabilecek güçte DBZ kütle gözükmüyor. İstasyon 13.30'da tekrar güncelleniyor ve bu sefer 140.6 mm yağış kaydedildiğini görüyoruz. Etrafındaki istasyonlarda gözüken değerler ise 10-35 mm arasında değişiyor (2. Görsel). Ancak radar görüntüsüne göre yağış 13.30'dan sonra devam ediyor hatta saat 14.00'da yine etkili bir yağış aldığı gözüküyor ama istasyonda 13.30'dan itibaren sıcaklık vb değerler güncellense de, yağış verisi güncellenmemeye başlıyor. Saat 15.30 gibi istasyonda veri akışı komple duruyor, muhtemelen durum fark edildi. Zaten dediğim gibi neredeyse aynı yağış miktarı alan Dalaman'dan ciddi sel haberleri gelirken, Karpuzlu'dan da sel haberleri gelmesi gerekirdi. Yani bu istasyonda yağış verisi hatalı gözüküyor.
Benim gözüm ise hala 29 Ekim’de. Resmi tatil olması sebebiyle insanların dışarı çıkacağı bir gün olacağını söyleyebiliriz ancak Perşembe günü için bir risk söz konusu.
Akdeniz’den gelen AB alanı kuzeye tırmanarak nemliliği yine başta İstanbul ve tüm Marmara Bölgesi’ne taşıyacak. Burada Karadeniz’de oluşacak bir izobar kırılması ise Karadeniz’deki mekanizmayı destekleyecek. (ICON akşam günceli yorumudur ARPEGE daha farklı gösteriyor ama yağış miktarı olarak aynılar, hala değişebilir.)
Yarın sabah saatlerinde yerel olarak yağış geçişleri olacaktır. 29 Ekim Perşembeyi ise yarın akşama kadar takibe devam. Devamında da Kasım başından itibaren soğuk bir patternin içerisine gireceğiz.
ICON modeli gece (18Z) güncellemesinde yağış miktarlarını iki katına çıkarmış durumda. (ICON akşam güncellemesinde ise 40-50 mm yağış veriyordu.)
Bugünkü mevcut parametrelerle birlikte Kasım ayının ilk haftasında yaşayacağımız olası SSW olayından sonra mevcut Analog analizlerine göre Aralık ayının başlarında Stratosferde tekrardan bir Isınma gerçekleşebilir. Ama bu ihtimal şu anlık sadece Analog analizlerine göre var yani vade daha uzun değişime fazlasıyla açıktır, bir ısınma olayından ziyade bu gezegensel dalga aktivitesinin troposferik sirkülasyonunda kalacağının da göstergesi olabileceğini söylemek gerekiyor. Bu yüzden takibe devam.
Bu arada son verilere göre Kasım ayının ilk haftasında yaşayacağımız olası SSW için ihtimaller şu şekilde:
ECMWF modelinden sonra SSW ihtimaline artık bu akşamki (12Z) güncel GFS modeli de kervana katılmış bulunmakta.
3. Görsel'de ise ECMWF, AIFS, GFS ve GEFS modellerin tahmini var. Bu akşamki son güncellemelere göre ECMWF ve GFS modelleri SSW ihtimali verirken, AIFS ve GEFS ise bu ihtimale biraz daha temkinli yaklaşıyor.
Son güncel 10 hPa AO verisi artık grafiğe sığmıyor. Kasım ayının ilk haftasında eşi benzeri görülmemiş şekilde -4'ünde altında... Olası SSW için işaretler. Takibe devam.
Ural Yükseği göze çarpıyor. Ural Yükseğinin güçlü olması -İskandinav bloğu da- ECMWF ve GFS güncel verilerine göre ise Kasım ayının başlangıcında Polar Vortex rekor bir şekilde bu kadar erken darbe alabilir. Sonrası ise sürprizlere çok açık. Takibe devam.
ECMWF modeli bu akşam (12Z) güncellemesinde zonal rüzgarları tersine çevirmiş durumda. Yani Kasım ilk haftası büyük bir Ani Stratosferik Isınma (SSW) olayı yaşanma ihtimalini verdi. Eğer bu durum yaşanırsa kayıtlı tarihte gördüğümüz en erken SSW olayı olacak. Takibe devam.
Batı Akdeniz'de normallerin çok üzerinde seyreden deniz suyu sıcaklıklarının etkisi son günlerdir çok ciddi şekilde hissediliyor.
Bugün Fransa'nın Korsika adası Solenzara kasabasında yağış miktarları ulusal rekor kırdı:
30 dakikada toplam 107.9 mm
1 saatte toplam 196.2 mm
2 saatte toplam 334 mm
3 saatte ise toplam 416.5 mm yağış düşerek rekorlar kırıldı.
Yaklaşık 420 mm yağış miktarı bu bölgenin normal 1 senede aldığı yağış miktarının yaklaşık yarısına eşit. Yani yaklaşık 6 ayda aldığı toplam yağışı sadece 3 saatte almış oldu.
Geçtiğimiz günde İspanya, Valencia bölgesinde de yine 48 saat gibi bir kısa sürede 600 mm+ yağışlar görmüştük.
Akdeniz ve Karadeniz gelecek senelerde de ısınmaya devam edecek olan bu iki denize kıyıya yakın yerleşim yerlerinde en başta Aşırı Yağış ve Sel olaylarının görülmesinin giderek artacağını söylemek zor olmayacaktır...
C3S multi modeline (ECMWF, Met Office (UKMO), DWD (ICON), NCEP, JMA, CMCC, ECCC, Meteo-France ve BOM modelleri ortalaması) Ekim ayı güncellemesi geldi.
2 ay öncesinde özellikle Ekim-Kasım ayları için ülke genelinde Kıyı Ege ve Akdeniz'de dahil normallerin üstünde yağış gösteriyordu, ki bu durum zaten El Nino olayı ile beklediğimiz bir durumdu.
Ekim ayı güncellemesinde ise bu sefer Kasım ayını da dahil ederek Akdeniz üzerinde hakim kuran Yüksek Basınç alanını Kasım-Aralık-Ocak-Şubat için ülkemizin Kıyı Ege ve Akdeniz'i de içine alacak şekilde normallerin altında yağışlı tahmin yapmaya devam ediyorlar. Ülkemizde Kıyı Ege ve Akdeniz hariç diğer yerlerde ise normallerin üstünde yağış tahminine devam ediyor.
Kış mevsimi için ECMWF modeli Ocak ve özellikle Şubat ayı için aşırı -NAO bekliyor ve diğer modellerde genel olarak Grönland blokajı ihtimali veriyorlar. Ancak daha önce hiç deneyimlemediğimiz +4 gibi değer ile Tarihi El Nino ve bununla değişebilecek parametreler ile her türlü sürprize açık bir kış mevsimi olacak gibi duruyor. Takibe devam.
Bu arada AMOC demişken, sevdiğim ve yakinen takip ettiğim şu kanalın ilgili videosunu da bu güzel başlık altında müsaadenizle paylaşmak isterim. Henüz 4 gün önce yayınlandı:
Bu çok değerli katkınız için çok teşekkür ediyorum. AMOC olayının yavaşlamasıyla 20-30 sene sonra bu durumun etkisini iyiden iyiye hissetmeye başladığımızda gündemimizde bu önemli konu epey yer alacak.
Medicane den ziyade subtropikal bir oluşum diyebilir miyiz peki
Dediğim gibi şu anda bir "sıcak çekirdek" söz konusu olmadığından "Medicane" diyemeyiz. Subtropikal bir oluşum - Subtropikal benzeri Depresyon denilebilir. Üst seviyeden gelen PV desteği ile bakalım güçlenebilecek mi, takibe devam.
Son uydu görüntüsü (gif şeklinde). Siklonik dönüş evet belli ama gözün etrafında organize olmuş diyebileceğimiz bir yapıdan bahsetmek biraz zor. Çekirdek etrafına göre daha soğuk ve daha çok dağınık halde konvektif söz konusu. Genel olarak modellerin ise bugün itibariyle dünkü güncellemelere göre bu oluşumun gelişim göstermesi sebebi ise doğuya doğru ilerlerken konvektif hareketlerinde başlaması idi. Şu an için düzgün bir organize ve sıcak çekirdekten bahsedemediğimiz için Medicane diyemeyiz. Aşağıda sırasıyla paylaştığım 3 modelin ECMWF, JMA ve UKMO modellerinin bu oluşum için tahminlerinde A-Z arasında yani şu andaki bu oluşumun rotasında ise herhangi bir "sıcak çekirdek" yapısına geçmeyi tahmin etmiyor. Yani şimdilik bir Medicane ihtimali için %50'yi geçmiyor diyebiliriz. Yine de bu Oluşum bu şekilde 60 km/h+ rüzgar hamleleri ve yağışlarıyla birlikte özellikle Libya'nın kuzeyi ve Girit arasında etkili olduktan biraz daha doğuya-kuzeydoğuya doğru ilerleyerek etkisini kaybedecek gibi duruyor. Oluşum ilerlerken Libya'dan kaldırdığı tozlarda kendisinin gelişimi için olumsuz etki ediyor ayrıca buradaki karaya yakınlık, nem koşulları ve shear da önemli tabii. Ama yine de ilerleyen saatlerde ise biraz daha organize bir yapı görebiliriz. Bakalım neler olacak, takibe devam.
