ilker.gunebakan hocam çok teşekkür ederim modeller konusundaki bu yaklaşımlarınızdan dolayı
Sorgulayıcı olmak her zaman bize katkı sağlayacaktır
Ben de bir kaç kelam edeyim bu hususta
Modellerin input(giriş) verileri çok önemlidir ( balonlar, yüzey sensörleri ve uydu verileri en önemli üçlü)
Bunun dışında verinin işlenmesi yani sizin Algoritma diye özetlediğiniz , işin matematiksel denklemlerle ilerlemesi ( ki bana göre burada da insan faktörü var , o yazılımları insanların hayal gücü şekillendiriyor ve programların çerçevesini insanoğlu belirliyor , bundan dolayı Algoritma esnektir ve yeniliğe açıktır )
Ve Algoritmadan çıkan verinin yorumlanıp tahmin halini alması yani Output , çıkış verileri
Burada giriş verileri bile farklı olabilirken , zaten Hidrostatik olup olmama gibi önemli farkları olan 2 ana modelin , zaten algoritmaları da farklıyken 72 saat vadeden itibaren tahminleri farklı çıktı verebilecektir
Genel Kabul şudur ki Ecm , Gfs’den çok daha başarılı bir modeldir , 25 Avrupa ülkesinin ( Türkiye dahil) destek verdiği bu dev kuruluş Amerikadaki Sandy Kasırgasında Gfs’den çok daha başarılı olmuştur deplasmanda ve Gfs o gün bugündür kompleks yaşamaktadır
Burada verileri paylaşma konusu ise bambaşka mevzudur , Ncep merkezli Gfs çözünürlükte Ecm ile yarışırken , aynı merkezin Modeli Cfs nerdeyse en kötü çözünürlüğe sahiptir (100 km lerde)
İlginçtir ki uzun vadedeki başarısıyla Cfs , çözünürlükteki zaafiyetini kapatabilmektedir
Ama yine ilginçtir ki İcon en yüksek çözünürlüğe sahip bir modeldir ve 2020 den itibaren daha büyük bir global model olma yolundadır
a99e8628db1367dfcfba1.pngb36552.pngBununla birlikte modellerin ülke yada Kıta merkezli olma devri de geride kalmıştır
Ukmet Kore modeli KMA ile işbirliği yapmakta ve Sibirya bölgesi hakkında daha fazla veri toplamaktadırlar bu işbirliği ile
Muhtemelen Ukmo da uzun vadede Gfs gibi bir model olacaktır
Ama modellerin döngüsel yaklaşım farklılıklarında en büyük etmenler Okyanus, Çöl, Büyük Ormanlar ve Dağlardır
En belirleyici olan Okyanusları en iyi özetleyen sistem Mjo analitiğidir , bence Mjo yu kendine göre analitik felsefesiyle çözüp diğer verilerle özellikle kuzey enlemlerle ilişkisini çözebilen model eleştirmeni bile olabilir
O kadar mühimdir yani bu konu
Kaldı ki Mjo-Gwo Korelasyonu bilen yanılsa bile sonuca yakındır bana göre ve ülkemizde hala bu işi tam çözen yok hatta ilgilenen sayısı da birkaçı geçmez.
Okyanustan karaya geçelim, Harekete geçmiş büyük Enerjinin ( AB yada YB etkisiyle Rüzgar yönüyle ) karşılaştığı bu etmenler nasıl cevap verecek
İnsanoğlu hala büyük dağları ve çölleri tam çözebilmiş değil , enerji transferine nasıl tepki verecekler
Benim Kafkas zaafiyeti dediğim ve modellerin bir türlü adını koyamadığı şey yüzünden iki kıştır sıkıntı yaşadık örneğin
İşte bu çöl, dağ , orman ve okyanus gibi milyonlarca sensöre ihtiyacı olan gizemli bölgeler çözülüp bilinmezlik azalırsa tahminlerin tutarlılığı artacaktır
Aslında Ecm gibi çok güçlü teknik altyapısı olan bir model 1 saatte değil de 12 saatte güncelleme yapsa , ( yani daha ayrıntılı ve daha fazla veri girişiyle daha fazla Bias kullansa) 168 saat vadede minimum hata yapacaktır ama bunu istemiyorlar bu çağda , belki mantıklı olan da budur
Ön görülmezliğin gittikçe arttığı bu nötr yılda modeller çok daha zorlanıp bize heyecanlı ters köşeler yaşatacağına nerdeyse eminim.